# Physical and Motor Development - Link: https://thecuriosi.com/ap-tet-2026/child-development-and-pedagogy/physical-and-motor-development/ - Published: 2026-09-06T19:21:26+05:30 - Author: MAHENDRA MANCHIKALAPATI ## శారీరక మరియు చాలక వికాసంపై సమగ్ర విద్యా నివేదిక ⏎ (Comprehensive Educational Report on Physical and Motor Development) * [శారీరక మరియు చాలక వికాసంపై సమగ్ర విద్యా నివేదిక (Comprehensive Educational Report on Physical and Motor Development)](https://thecuriosi.com/ap-tet-2026/child-development-and-pedagogy/physical-and-motor-development/#శారీరక-మరియు-చాలక-వికాసంపై-సమగ్ర-విద్యా-నివేదిక-comprehensive-educational-report-on-physical-and-motor-development) - [1. పరిచయం: ఎదుగుదల మరియు వికాసాల మధ్య గల అంతర్గత సంబంధం](https://thecuriosi.com/ap-tet-2026/child-development-and-pedagogy/physical-and-motor-development/#1-పరిచయం-ఎదుగుదల-మరియు-వికాసాల-మధ్య-గల-అంతర్గత-సంబంధం) - [2. శారీరక వికాస విస్తృతి మరియు వివిధ శారీరక వ్యవస్థల పాత్ర](https://thecuriosi.com/ap-tet-2026/child-development-and-pedagogy/physical-and-motor-development/#2-శారీరక-వికాస-విస్తృతి-మరియు-వివిధ-శారీరక-వ్యవస్థల-పాత్ర) - [3. పిల్లల సర్వతోముఖాభివృద్ధిలో చాలక వికాస ప్రాముఖ్యత](https://thecuriosi.com/ap-tet-2026/child-development-and-pedagogy/physical-and-motor-development/#3-పిల్లల-సర్వతోముఖాభివృద్ధిలో-చాలక-వికాస-ప్రాముఖ్యత) - [4. వివిధ వికాస దశలలో శారీరక – చాలక వికాస క్రమం](https://thecuriosi.com/ap-tet-2026/child-development-and-pedagogy/physical-and-motor-development/#4-వివిధ-వికాస-దశలలో-శారీరక-చాలక-వికాస-క్రమం) - [5. శారీరక ఎదుగుదలను ప్రభావితం చేసే ప్రధాన కారకాలు](https://thecuriosi.com/ap-tet-2026/child-development-and-pedagogy/physical-and-motor-development/#5-శారీరక-ఎదుగుదలను-ప్రభావితం-చేసే-ప్రధాన-కారకాలు) - [6. తల్లిదండ్రులు మరియు ఉపాధ్యాయుల విద్యాపరమైన బాధ్యతలు](https://thecuriosi.com/ap-tet-2026/child-development-and-pedagogy/physical-and-motor-development/#6-తల్లిదండ్రులు-మరియు-ఉపాధ్యాయుల-విద్యాపరమైన-బాధ్యతలు) * [Practice Time](https://thecuriosi.com/ap-tet-2026/child-development-and-pedagogy/physical-and-motor-development/#practice-time) ### 1. పరిచయం: ఎదుగుదల మరియు వికాసాల మధ్య గల అంతర్గత సంబంధం శిశువు తన జీవిత ప్రయాణంలో సాధించే సమగ్ర అభ్యసన ప్రక్రియలకు శారీరక మరియు చాలక వికాసాలే మూలాధారం. విద్యా మనోవిజ్ఞాన శాస్త్రవేత్తల అభిప్రాయం ప్రకారం, ‘శారీరక ఎదుగుదల’ (Physical Growth) మరియు ‘చాలక వికాసం’ (Motor Development) అనేవి పరస్పర పూరకాలు. మూల సమాచారం ప్రకారం, ఎదుగుదల అనేది కేవలం ఎత్తు, బరువు వంటి పరిమాణాత్మక మార్పులను (Quantitative changes) సూచిస్తే, వికాసం అనేది అవయవాల పనితీరులో వచ్చే గుణాత్మక మార్పులను (Qualitative changes) సూచిస్తుంది. ప్రముఖ మనస్తత్వవేత్త ఆండర్సన్ ప్రకారం, వికాసం అనేది శరీర నిర్మాణాలను మరియు విధులను సమైక్యం చేసే ఒక సంక్లిష్ట ప్రక్రియ. అలాగే క్రెయిగ్ (Craig) అభిప్రాయం ప్రకారం, జీవ సంబంధిత పరిసరాల ప్రభావం వల్ల ఆలోచనలలో, ప్రవర్తనలో వచ్చే మార్పులే వికాసం. **ముఖ్య విశ్లేషణ:** పరిమాణాత్మక ఎదుగుదల అనేది చాలక నైపుణ్యాలు వృద్ధి చెందడానికి అవసరమైన నిర్మాణ సామర్థ్యాన్ని (Structural capacity) కల్పిస్తుంది. ఎత్తు, బరువు పెరగడం వల్ల కండరాలలో పటుత్వం వస్తుంది, ఇది శిశువు క్లిష్టమైన పనులను సమర్థవంతంగా చేయడానికి వీలు కల్పిస్తుంది. ఈ మార్పులు కేవలం బాహ్యమైనవి మాత్రమే కావు; ఇవి అంతర్గత శారీరక వ్యవస్థల సమన్వయంపై ఆధారపడి ఉంటాయి. ### 2. శారీరక వికాస విస్తృతి మరియు వివిధ శారీరక వ్యవస్థల పాత్ర శారీరక వికాసం అనేది బాహ్య పెరుగుదలకు మాత్రమే పరిమితం కాకుండా, శరీరంలోని జీవ వ్యవస్థల మధ్య జరిగే ఒక సంక్లిష్ట అంతర్గత సమన్వయం. శిశువు యొక్క వికాస పథంలో కింది వ్యవస్థలు కీలక పాత్ర పోషిస్తాయి: * **నాడీ వ్యవస్థ (Nervous System):** నాడీ వ్యవస్థ వికాసం శిశువులో వివేచన (Reasoning), సృజనాత్మకత (Creativity), స్మృతి (Memory) వంటి ఉన్నత స్థాయి **సంజ్ఞానాత్మక వికాసానికి( Cognitive Development)** దారితీస్తుంది. మెదడు వికాసం వేగంగా జరగడం వల్ల శిశువు పరిసరాలను గ్రహించే సామర్థ్యం పెరుగుతుంది. * **కండరాల మరియు అస్థిపంజర వ్యవస్థలు (Muscular & Skeletal Systems):** ఇవి శరీరానికి పటుత్వాన్ని మరియు ఆకృతిని ఇస్తాయి. కండరాల నియంత్రణ పెరగడం వల్ల శిశువు వివిధ చాలక కృత్యాలను చేయగలుగుతాడు మరియు భావ వ్యక్తీకరణకు అవసరమైన హావభావాలను (Gestures) ప్రదర్శిస్తాడు. * **అంతఃస్రావీ గ్రంథుల వ్యవస్థ (Endocrine glands):** ఈ గ్రంథుల నుండి విడుదలయ్యే హార్మోన్లు శిశువు ఉద్వేగ నియంత్రణపై, సామాజిక మరియు నైతిక వికాసాలపై లోతైన ప్రభావాన్ని చూపుతాయి. **ముఖ్య విశ్లేషణ:** ఈ అంతర్గత వ్యవస్థల మధ్య జరిగే సమన్వయం (Coordination) తరగతి గది వాతావరణంలో విద్యార్థి యొక్క కార్యాచరణ సామర్థ్యాన్ని నిర్ణయిస్తుంది. ఈ అంతర్గత వ్యవస్థల పరిపక్వత బాహ్యంగా చాలక శక్తుల రూపంలో వ్యక్తమవుతుంది. ### 3. పిల్లల సర్వతోముఖాభివృద్ధిలో చాలక వికాస ప్రాముఖ్యత చాలక నైపుణ్యాలలో ప్రావీణ్యం సంపాదించడం అనేది శిశువు మానసిక మరియు సామాజిక ఆరోగ్యానికి ఒక ప్రాథమిక అవసరం. చాలక సామర్థ్యం ప్రధానంగా మూడు అంశాలపై ఆధారపడి ఉంటుంది: **శక్తి( Strength), వేగం (Speed), మరియు అవయవాల వినియోగంలో ఖచ్చితత్వం (Precision).** **ముఖ్య విశ్లేషణ:** చాలక వికాసంలో జాప్యం జరిగితే అది శిశువు సామాజికీకరణ (Socialization) ప్రక్రియపై తీవ్ర ప్రభావం చూపుతుంది. ఆటపాటల్లో సరిగ్గా పాల్గొనలేకపోవడం వల్ల శిశువు** సమవయస్కులచే తిరస్కరించబడటం (Peer rejection)**జరుగుతుంది. గారట్ (Garret) పేర్కొన్నట్లుగా, శిశువు ఒక జైవిక వ్యక్తి (Biological man) నుండి సామాజిక వ్యక్తిగా (Social man) మారే ప్రక్రియలో చాలక వికాసం ఒక వారధిగా పనిచేస్తుంది. ఈ వికాసం లోపిస్తే శిశువులో ఆత్మవిశ్వాసం తగ్గి, మానసిక అస్థిరతకు దారితీస్తుంది. ### 4. వివిధ వికాస దశలలో శారీరక – చాలక వికాస క్రమం పిల్లల వికాస మైలురాళ్లు ఒక ఖచ్చితమైన క్రమంలో సాగుతాయి. వికాసం ప్రధానంగా రెండు దిశలలో జరుగుతుంది: **శిరఃపదాభిముఖ (Cephalocaudal)** అంటే వికాసం తల నుండి పాదాల వైపు సాగడం, మరియు **సమీప దూరస్థ (Proximodistal)** అంటే వికాసం మధ్యస్థ భాగం నుండి చివరలకు సాగడం. * **శిశు మరియు శైశవ దశ (Infancy):** - నవజాత శిశువు **తల పరిమాణం మొత్తం శరీరంలో 1/4 వంతు** ఉంటుంది. - **చాలక మైలురాళ్లు:** బోర్లాపడటం, పాకడం, స్వతంత్రంగా కూర్చోవడం మరియు నడవడం. - **దంత వికాసం:** 6-8 నెలల మధ్య మొదటి పన్ను వస్తుంది. ఒకటవ సంవత్సరానికి 4-6 పళ్లు, **రెండవ సంవత్సరానికి 16 పళ్లు** వస్తాయి. - **మెదడు వికాసం:** పుట్టినప్పుడు మెదడు బరువు పెద్దవారి మెదడులో 1/4 వంతు ఉండగా,** ఒకటవ సంవత్సరానికి సగం బరువుకు** చేరుకుంటుంది. శైశవ దశలో సంభవించినంత వేగంగా మెదడు పెరుగుదల ఏ ఇతర దశలోనూ జరగదు. * **పూర్వ బాల్య దశ (Early Childhood – 3 నుండి 5 ఏళ్లు):** - శరీర ఆకృతి చతురస్రాకారం నుండి **దీర్ఘ చతురస్రాకారానికి** మారుతుంది. - తినడం, బట్టలు వేసుకోవడం వంటి **హస్త నైపుణ్యాలు**, ట్రై సైకిల్ తొక్కడం వంటి** కాలి నైపుణ్యాలు** వృద్ధి చెందుతాయి. - **ముఖ్య విశ్లేషణ:** ఈ దశలో అవయవాల మధ్య **సమన్వయం (Coordination)** ఇంకా పరిపూర్ణం కాకపోవడం వల్ల శిశువు తరచుగా ప్రమాదాలకు (Accidents) గురయ్యే అవకాశం ఉంటుంది. దీనిని ఒక వికాసాత్మక విపత్తు (Hazard) గా పరిగణించాలి. * **ఉత్తర బాల్య దశ (6 నుండి 12 ఏళ్లు):** - ఎదుగుదల వేగం తగ్గుతుంది మరియు **శాశ్వత దంతాలు** రావడం ప్రారంభమవుతుంది. - డ్రాయింగ్, తోటపని, మట్టితో వస్తువుల తయారీ (Clay modeling) వంటి క్లిష్టమైన నైపుణ్యాలు అలవడతాయి. ### 5. శారీరక ఎదుగుదలను ప్రభావితం చేసే ప్రధాన కారకాలు శిశువు వికాసం అనేది అనువంశికత మరియు పరిసరాల మధ్య జరిగే పరస్పర చర్య. గెసెల్ (Gessel) ప్రకారం, పరిపక్వత అనేది జన్యువుల ప్రభావంతో క్రమబద్ధంగా జరిగే ప్రక్రియ. * **పౌష్టికాహారం మరియు ఆరోగ్యం:** సరైన ఆహారం మరియు వ్యాధి నిరోధక మందులు శారీరక ఎదుగుదలకు అవసరం. * **ఉద్వేగ స్థితి:** ఉద్వేగ అస్థిరత (Emotional Disturbances) ఉన్న పిల్లల కంటే శాంతంగా ఉండే పిల్లల ఎదుగుదల మెరుగ్గా ఉంటుంది. * **ప్రజ్ఞ (Intelligence):** ప్రజ్ఞావంతులైన పిల్లలు సగటు పిల్లల కంటే శారీరకంగా బలంగా మరియు పొడవుగా ఉండే అవకాశం ఉంది. * **లింగ భేదాలు:** శారీరక మరియు లైంగిక వికాసంలో **అమ్మాయిలు అబ్బాయిల కంటే 1 నుండి 2 ఏళ్లు ముందుంటారు.** **ముఖ్య విశ్లేషణ:** పరిసరాలను అనుకూలంగా మార్చడం ద్వారా శిశువు తన **జన్యు సామర్థ్యాన్ని( Gene Potential)**పూర్తిస్థాయిలో చేరుకునేలా ఉపాధ్యాయులు మరియు తల్లిదండ్రులు కృషి చేయాలి. ### 6. తల్లిదండ్రులు మరియు ఉపాధ్యాయుల విద్యాపరమైన బాధ్యతలు శిశు వికాసం అనేది తల్లిదండ్రులు మరియు ఉపాధ్యాయుల సమిష్టి బాధ్యత. వారి విద్యాపరమైన బాధ్యతలు కింది విధంగా ఉండాలి: 1. శిశువుకు క్రమబద్ధమైన **వైద్య తనిఖీలు** చేయించడం మరియు పోషకాహార లోపం లేకుండా చూడటం. 2. పాఠశాలల్లో వయస్సుకు తగిన శారీరక వ్యాయామాలు మరియు క్రీడలను నిర్వహించడం. 3. నాటకం, నృత్యం, కరాటే, యోగా మరియు **ధ్యానం (Meditation)** వంటి సహ పాఠ్య కార్యక్రమాలను ప్రోత్సహించడం. ఇవి చాలక నైపుణ్యాలను మరియు ఏకాగ్రతను మెరుగుపరుస్తాయి. **ముఖ్య విశ్లేషణ:** ఇటువంటి కార్యక్రమాల్లో పాల్గొనడం వల్ల పిల్లల్లో **ఉద్వేగ కెథార్సిస్( Emotional Catharsis)**సాధ్యమవుతుంది. అంటే, తమలోని ఒత్తిడిని లేదా అణచివేయబడిన భావోద్వేగాలను క్రీడలు మరియు కళల ద్వారా బయటకు పంపడం వల్ల శిశువు యొక్క మానసిక, శారీరక వికాస పథం స్థిరంగా ఉంటుంది. **ముగింపు:** శిశువు యొక్క శారీరక మరియు చాలక వికాసాలను శాస్త్రీయంగా అర్థం చేసుకోవడం ద్వారా, వారికి సరైన అభ్యసన వాతావరణాన్ని అందించవచ్చు. శారీరక దృఢత్వం మరియు చాలక నైపుణ్యాలు మెండుగా ఉన్నప్పుడే శిశువు తన పూర్తి సామర్థ్యాన్ని సాకారం చేసుకోగలడు. ## Practice Time ### ప్రశ్నల పట్టిక (Questions) సమాధానం ఇచ్చినవి దాటవేసినవి చూడనివి _The Curiosi.com_ Magic Vault APTET/CTET – Physical and Motor Development 00:00 Title [SKYTONE Cooler For Room with 36L Capacity And 30 Ft Powerful Air …](https://www.amazon.in/dp/B0GY44YV7Q?tag=thecuriosi10b-21) [SKYTONE Cooler For Room with 36L Capacity And 30 Ft Powerful Air …](https://www.amazon.in/dp/B0GYFBGVL3?tag=thecuriosi10b-21) [SKYTONE Cooler For Room with 36L Capacity And 30 Ft Powerful Air …](https://www.amazon.in/dp/B0GY3YGPZF?tag=thecuriosi10b-21) [SKYTONE Cooler For Room with 36L Capacity And 30 Ft Powerful Air …](https://www.amazon.in/dp/B0GQN17WYG?tag=thecuriosi10b-21) [SKYTONE Cooler For Room with 36L Capacity And 30 Ft Powerful Air …](https://www.amazon.in/dp/B0GY471CKN?tag=thecuriosi10b-21) [SKYTONE Cooler For Room with 36L Capacity And 30 Ft Powerful Air …](https://www.amazon.in/dp/B0GQND3HTL?tag=thecuriosi10b-21) Thumbnail [⌊SKYTONE Cooler For Room with 36L Capacity And 30 Ft Powerful Air Throw | High Speed Fan | Inverter Compatible | Energy Efficient Rooms Cooler for Bedroom, Living Room & Office Use⌉](https://www.amazon.in/dp/B0GY44YV7Q?tag=thecuriosi10b-21) [⌊SKYTONE Cooler For Room with 36L Capacity And 30 Ft Powerful Air Throw | High Speed Fan | Inverter Compatible | Energy Efficient Rooms Cooler for Bedroom, Living Room & Office Use 1-Year Warranty⌉](https://www.amazon.in/dp/B0GYFBGVL3?tag=thecuriosi10b-21) [⌊SKYTONE Cooler For Room with 36L Capacity And 30 Ft Powerful Air Throw | High Speed Fan | Inverter Compatible | Energy Efficient Rooms Cooler for Bedroom, Living Room & Office Use⌉](https://www.amazon.in/dp/B0GY3YGPZF?tag=thecuriosi10b-21) [⌊SKYTONE Cooler For Room with 36L Capacity And 30 Ft Powerful Air Throw | High Speed Fan | Inverter Compatible | Energy Efficient Rooms Cooler for Bedroom, Living Room & Office Use 1-Year Warranty⌉](https://www.amazon.in/dp/B0GQN17WYG?tag=thecuriosi10b-21) [⌊SKYTONE Cooler For Room with 36L Capacity And 30 Ft Powerful Air Throw | High Speed Fan | Inverter Compatible | Energy Efficient Rooms Cooler for Bedroom, Living Room & Office Use⌉](https://www.amazon.in/dp/B0GY471CKN?tag=thecuriosi10b-21) [⌊SKYTONE Cooler For Room with 36L Capacity And 30 Ft Powerful Air Throw | High Speed Fan | Inverter Compatible | Energy Efficient Rooms Cooler for Bedroom, Living Room & Office Use 1-Year Warranty⌉](https://www.amazon.in/dp/B0GQND3HTL?tag=thecuriosi10b-21) Price ₹5,699 ₹5,899 ₹6,699 ₹6,899 ₹7,399 ₹7,699 More information [ Buy on Amazon](https://www.amazon.in/dp/B0GY44YV7Q?tag=thecuriosi10b-21) [ Buy on Amazon](https://www.amazon.in/dp/B0GYFBGVL3?tag=thecuriosi10b-21) [ Buy on Amazon](https://www.amazon.in/dp/B0GY3YGPZF?tag=thecuriosi10b-21) [ Buy on Amazon](https://www.amazon.in/dp/B0GQN17WYG?tag=thecuriosi10b-21) [ Buy on Amazon](https://www.amazon.in/dp/B0GY471CKN?tag=thecuriosi10b-21) [ Buy on Amazon](https://www.amazon.in/dp/B0GQND3HTL?tag=thecuriosi10b-21) Title [SKYTONE Cooler For Room with 36L Capacity And 30 Ft Powerful Air …](https://www.amazon.in/dp/B0GY44YV7Q?tag=thecuriosi10b-21) Thumbnail [⌊SKYTONE Cooler For Room with 36L Capacity And 30 Ft Powerful Air Throw | High Speed Fan | Inverter Compatible | Energy Efficient Rooms Cooler for Bedroom, Living Room & Office Use⌉](https://www.amazon.in/dp/B0GY44YV7Q?tag=thecuriosi10b-21) Price ₹5,699 More information [ Buy on Amazon](https://www.amazon.in/dp/B0GY44YV7Q?tag=thecuriosi10b-21) Title [SKYTONE Cooler For Room with 36L Capacity And 30 Ft Powerful Air …](https://www.amazon.in/dp/B0GYFBGVL3?tag=thecuriosi10b-21) Thumbnail [⌊SKYTONE Cooler For Room with 36L Capacity And 30 Ft Powerful Air Throw | High Speed Fan | Inverter Compatible | Energy Efficient Rooms Cooler for Bedroom, Living Room & Office Use 1-Year Warranty⌉](https://www.amazon.in/dp/B0GYFBGVL3?tag=thecuriosi10b-21) Price ₹5,899 More information [ Buy on Amazon](https://www.amazon.in/dp/B0GYFBGVL3?tag=thecuriosi10b-21) Title [SKYTONE Cooler For Room with 36L Capacity And 30 Ft Powerful Air …](https://www.amazon.in/dp/B0GY3YGPZF?tag=thecuriosi10b-21) Thumbnail [⌊SKYTONE Cooler For Room with 36L Capacity And 30 Ft Powerful Air Throw | High Speed Fan | Inverter Compatible | Energy Efficient Rooms Cooler for Bedroom, Living Room & Office Use⌉](https://www.amazon.in/dp/B0GY3YGPZF?tag=thecuriosi10b-21) Price ₹6,699 More information [ Buy on Amazon](https://www.amazon.in/dp/B0GY3YGPZF?tag=thecuriosi10b-21) Title [SKYTONE Cooler For Room with 36L Capacity And 30 Ft Powerful Air …](https://www.amazon.in/dp/B0GQN17WYG?tag=thecuriosi10b-21) Thumbnail [⌊SKYTONE Cooler For Room with 36L Capacity And 30 Ft Powerful Air Throw | High Speed Fan | Inverter Compatible | Energy Efficient Rooms Cooler for Bedroom, Living Room & Office Use 1-Year Warranty⌉](https://www.amazon.in/dp/B0GQN17WYG?tag=thecuriosi10b-21) Price ₹6,899 More information [ Buy on Amazon](https://www.amazon.in/dp/B0GQN17WYG?tag=thecuriosi10b-21) Title [SKYTONE Cooler For Room with 36L Capacity And 30 Ft Powerful Air …](https://www.amazon.in/dp/B0GY471CKN?tag=thecuriosi10b-21) Thumbnail [⌊SKYTONE Cooler For Room with 36L Capacity And 30 Ft Powerful Air Throw | High Speed Fan | Inverter Compatible | Energy Efficient Rooms Cooler for Bedroom, Living Room & Office Use⌉](https://www.amazon.in/dp/B0GY471CKN?tag=thecuriosi10b-21) Price ₹7,399 More information [ Buy on Amazon](https://www.amazon.in/dp/B0GY471CKN?tag=thecuriosi10b-21) Title [SKYTONE Cooler For Room with 36L Capacity And 30 Ft Powerful Air …](https://www.amazon.in/dp/B0GQND3HTL?tag=thecuriosi10b-21) Thumbnail [⌊SKYTONE Cooler For Room with 36L Capacity And 30 Ft Powerful Air Throw | High Speed Fan | Inverter Compatible | Energy Efficient Rooms Cooler for Bedroom, Living Room & Office Use 1-Year Warranty⌉](https://www.amazon.in/dp/B0GQND3HTL?tag=thecuriosi10b-21) Price ₹7,699 More information [ Buy on Amazon](https://www.amazon.in/dp/B0GQND3HTL?tag=thecuriosi10b-21) Share this