# Role of Family and School in Socialization

- Link: https://thecuriosi.com/ap-tet-2026/child-development-and-pedagogy/role-of-family-and-school-in-socialization/
- Published: 2026-08-31T06:46:46+05:30
- Author: MAHENDRA MANCHIKALAPATI

## సామాజికీకరణలో కుటుంబం మరియు పాఠశాల పాత్ర ⏎ (Role of Family and School in Socialization)

####  Table of Contents

## Key words:

[**సామాజికీకరణ**](https://thecuriosi.com/ap-tet-2026/child-development-and-pedagogy/role-of-family-and-school-in-socialization/#Socialization),**
ఫ్రీమన్ మరియు షావెల్, విట్మర్ మరియు కోటిన్స్కీ, స్పెరా, రాడ్కే, బౌమ్రిండ్ మరియు 
బ్లాక్, పెంపక శైలులు, సాధికారత పెంపక శైలి, నిరంకుశత్వ పెంపక శైలి, అంగీకార పెంపక 
శైలి, జోక్యరహిత పెంపక శైలి, ****సామాజికీకరణలో పాఠశాల పాత్ర, ****సమవయస్కుల ప్రభావం,
రూబిన్, బకోస్కీ మరియు పార్కర్, ****పాఠశాల వాతావరణం మరియు సంస్కృతి, [పిగ్మాలియన్ ఫలితం](https://thecuriosi.com/ap-tet-2026/child-development-and-pedagogy/role-of-family-and-school-in-socialization/#Pygmalion),**
[**ఉచిత నిర్బంధ విద్యా హక్కు**](https://thecuriosi.com/ap-tet-2026/child-development-and-pedagogy/role-of-family-and-school-in-socialization/#RTE2009)

## **పరిచయం మరియు సామాజికీకరణ భావన **⏎ **(Introduction and Concept of Socialization)**

మానవుడు ఒక సంఘజీవి. సమాజంలో ఒక బాధ్యతాయుతమైన సభ్యునిగా జీవించడానికి అవసరమైన నైపుణ్యాలను,
విలువలను, ప్రవర్తనా నియమాలను అలవర్చుకునే నిరంతర ప్రక్రియనే **సామాజికీకరణ (Socialization)**
అంటారు. **ఫ్రీమన్ మరియు షావెల్** అభిప్రాయం ప్రకారం, సమాజంలోని సామూహిక ప్రమాణాలు,
సంప్రదాయాలు, ఆచారాలు మరియు విలువలకు లోబడి, ఇతరులతో సఖ్యత మరియు పరస్పర సహకార స్వభావాలను
పెంపొందించుకోవడమే సామాజికీకరణ. శిశువు ప్రవర్తనను సమాజ ఆమోదయోగ్యంగా తీర్చిదిద్దడంలో**
కుటుంబం** మరియు **పాఠశాల** అనే రెండు సంస్థలు అత్యంత కీలకమైన పాత్రను పోషిస్తాయి.

---

## **1. సామాజికీకరణలో కుటుంబం పాత్ర (Role of Family in Socialization)**

శిశువు తన జీవితంలో ఎదుర్కొనే **మొదటి సామాజిక సంస్థ కుటుంబం**. తల్లిదండ్రులే శిశువుకు
ఎదురయ్యే మొదటి వ్యక్తులు. బాల్యంలో లభించే కుటుంబ అనుభవాలు వ్యక్తి యొక్క భావి జీవితాన్ని,
మూర్తిమత్వాన్ని నిర్దేశిస్తాయి.

**విట్మర్ మరియు కోటిన్స్కీ (1972)** ప్రకారం, సామాజికీకరణలో కుటుంబం మూడు ముఖ్యమైన
విధులను నిర్వహిస్తుంది:

 1. **పిల్లలకు తగిన ప్రేమానురాగాలను (వాత్సల్యాన్ని) అందించడం**.
 2. **శైశవ దశ నుండి వయోజన దశ వరకు వారిలో సామాజిక విలువలను పెంపొందించడం**.
 3. **సమాజంతో తాదాత్మ్యాన్ని (Identification) కలిగించడం**.

కుటుంబంలో లభించే సహజమైన ప్రేమ మరియు ఆదరణ ద్వారానే శిశువు భవిష్యత్తులో సమాజంలో జీవించడానికి
తగినట్లుగా తన ప్రవర్తనను మార్చుకోగలుగుతుంది.

#### **కుటుంబ సామాజిక-ఆర్థిక, సాంస్కృతిక వైవిధ్యాలు (Socio-Economic and Cultural Differences):**

పిల్లల సామాజికీకరణపై కుటుంబం యొక్క సామాజిక, ఆర్థిక మరియు సాంస్కృతిక నేపథ్యం తీవ్రమైన
ప్రభావాన్ని చూపుతుంది.

 * **ఆర్థిక స్థితి (Economic Status):** తల్లిదండ్రుల ఆదాయాన్ని బట్టి నివసించే ఇల్లు,
   ఆహారపు అలవాట్లు, లభించే సదుపాయాలు మరియు పొరుగు వాతావరణం మారుతాయి. ఆర్థిక లేమి(
   పేదరికం) వల్ల తల్లిదండ్రులలో కలిగే ఆందోళన, పిల్లలకు సరైన పోషణ అందించలేకపోవడం 
   వంటివి పిల్లలపై తీవ్ర మానసిక ప్రభావం చూపుతాయి.
 * **ధనిక కుటుంబాల సవాళ్లు:** ధనిక కుటుంబాలలో తల్లిదండ్రులు పిల్లల పెంపకాన్ని పనివారికి
   అప్పగించినప్పుడు, ఆ పనివారికి పిల్లల పెంపకంపై సరైన అవగాహన మరియు శ్రద్ధ లేకపోతే
   అది పేద కుటుంబాల పిల్లల కంటే ఎక్కువ హాని కలిగిస్తుంది.
 * **సంస్కృతి (Culture):** సంస్కృతి అనేది ఒక జీవన విధానం. కుటుంబం తన సంప్రదాయాలు,
   ఆచారాలు, కట్టుబాట్లు మరియు భాష ద్వారా సంస్కృతిని ఒక తరం నుండి మరొక తరానికి అందిస్తూ
   సామాజికీకరణను ప్రభావితం చేస్తుంది.

#### **పెంపక విధానాలు మరియు పెంపక శైలులు (Parenting Practices and Styles):**

**స్పెరా (2005)** ప్రకారం, ‘పెంపక విధానం’ అనేది పిల్లల సామాజికీకరణకు ఉపయోగించే నిర్దిష్ట
ప్రవర్తనలను సూచిస్తే, ‘పెంపక శైలి’ అనేది తల్లిదండ్రులు పిల్లలకు కల్పించే ఉద్వేగ 
వాతావరణాన్ని సూచిస్తుంది. **రాడ్కే (1946)** పరిశోధనల ప్రకారం, తల్లిదండ్రులు చూపే
రక్షణ, अनुमति, తిరస్కృతి, ఆధిపత్యం మరియు విధేయత వంటి అంశాలు పిల్లల సమగ్ర అభివృద్ధిని
నిర్దేశిస్తాయి.

**బౌమ్రిండ్ మరియు బ్లాక్ (1967)** తల్లిదండ్రుల పెంపకంలోని మూడు ముఖ్య కోణాలను (ఆలోచనలను
అంగీకరించడం, నియంత్రించడం మరియు స్వేచ్ఛ ఇవ్వడం) పరిశీలించి **నాలుగు ప్రధాన పెంపక
శైలులను** ప్రతిపాదించారు:

 1. **సాధికారత పెంపక శైలి (Authoritative Style):** ఇది అత్యంత విజయవంతమైన మరియు ఆదర్శవంతమైన
    శైలి. ఇందులో తల్లిదండ్రులు పిల్లల ఆలోచనలను, అవసరాలను అంగీకరిస్తూనే, వయస్సుకు తగిన
    రీతిలో ప్రవర్తనా నియంత్రణను మరియు క్రమశిక్షణను అమలుపరుస్తారు. దీనివల్ల పిల్లలలో**
    చొరవ, ఆత్మవిశ్వాసం, స్వీయ నియంత్రణ, సమస్య పరిష్కార నైపుణ్యాలు, విద్యా సాధన మరియు
    పరస్పర సహకార ధోరణి** పెంపొందుతాయి.
 2. **నిరంకుశత్వ పెంపక శైలి (Authoritarian Style):** ఇందులో తల్లిదండ్రులు పిల్లలపై 
    కఠినమైన ఆంక్షలు విధిస్తూ, విపరీతమైన నియంత్రణ కలిగి ఉంటారు. ప్రేమ తక్కువగా ఉంటుంది.
    దీనివల్ల పిల్లలు **ఆందోళన, ఒంటరితనం, ఆత్మవిశ్వాస లోపంతో** బాధపడతారు. మగపిల్లలు 
    అధిక కోపాన్ని, బహిరంగ అవిధేయతను ప్రదర్శిస్తారు.
 3. **అంగీకార పెంపక శైలి (Permissive Style):** ఇందులో పిల్లల పట్ల ప్రేమ ఎక్కువగా ఉన్నప్పటికీ,
    ఎలాంటి నియంత్రణ ఉండదు. పిల్లలకు పరిపక్వత రాకముందే సొంత निर्णयాలు తీసుకునే అధిక 
    స్వేచ్ఛను ఇస్తారు. దీనివల్ల పిల్లలలో **అవిధేయత, తిరుగుబాటు ధోరణి, ఇతరులపై అతిగా
    ఆధారపడటం మరియు స్వీయ నియంత్రణ లోపించడం**వంటి ప్రతికూల లక్షణాలు కనిపిస్తాయి.
 4. **జోక్యరహిత పెంపక శైలి (Uninvolved Style):** తల్లిదండ్రులు పిల్లల పట్ల ఎటువంటి 
    ఆసక్తి చూపకుండా, తీవ్రమైన నిర్లక్ష్యాన్ని ప్రదర్శిస్తారు. తరచుగా తల్లిదండ్రులు 
    కుంగుబాటు (Depression) లేదా తీవ్ర ఒత్తిడిలో ఉండడం వల్ల ఈ శైలి కనిపిస్తుంది. ఈ వాతావరణంలో
    పెరిగిన పిల్లలు **విద్యా సాధనలో వెనుకబడిపోతారు, కోపం, అసాంఘిక ధోరణి** కలిగి ఉంటారు.

---

## **2. సామాజికీకరణలో పాఠశాల పాత్ర (Role of School in Socialization)**

ఇంటి తర్వాత పిల్లలు తమ నిత్యజీవితంలో అత్యధిక సమయాన్ని గడిపే స్థలం **పాఠశాల**. శైశవ
దశలో కుటుంబంలో పడిన సామాజిక ప్రవర్తనా పునాదులు పాఠశాల వాతావరణంలోనే ఒక నిశ్చితమైన
రూపాన్ని సంతరించుకుంటాయి.

#### **సమవయస్కుల ప్రభావం (Peer Influence):**

**రూబిన్, బకోస్కీ మరియు పార్కర్ (2006)** ప్రకారం, పాఠశాలలో చేరిన తర్వాత పిల్లలు 
తోటి సమవయస్కులతో కలిసి బృందాలుగా ఏర్పడతారు. ఒకే లింగం, జాతి, పాఠశాల సాధన మరియు సారూప్య
ప్రవర్తన గల పిల్లలు గుంపులుగా ఏర్పడటానికి ఇష్టపడతారు.

 * తోటివారితో ఆడుకోవడం, ఆటలలో నియమాలను పాటించడం, విభేదాలను పరిష్కరించుకోవడం వంటి
   చర్యల ద్వారా పిల్లలు కీలకమైన సామాజిక నైపుణ్యాలను నేర్చుకుంటారు.
 * సమవయస్కుల బృందాలు పిల్లలలో **స్నేహ సంబంధాలను పెంచడానికి, నైతిక విలువలను పెంపొందించడానికి,
   సామాజిక-సాంస్కృతిక పాత్రలను అవగాహన చేసుకోవడానికి మరియు వ్యక్తిగత స్వాతంత్య్రాన్ని
   పొందడానికి**ఎంతో తోడ్పడతాయి.

#### **పాఠశాల వాతావరణం మరియు సంస్కృతి (School Culture):**

పాఠశాల సంస్కృతి అనేది అక్కడ ఉన్న నియమాలు, నమ్మకాలు, విలువలు మరియు నిర్వహించే ఉత్సవాలను
ప్రతిబింబిస్తుంది.

 * **విల్లార్డ్ వాలర్ (1932)** తన **“ది సోషియాలజీ ఆఫ్ టీచింగ్”** గ్రంథంలో పాఠశాల
   సంస్కృతిని వివరించారు. ప్రతి పాఠశాలకు ఒక ప్రత్యేక సంస్కృతి ఉంటుందని, అది విద్యార్థుల
   ప్రవర్తనను, పరస్పర సంబంధాలను నిర్దేశిస్తుందని ఆయన పేర్కొన్నారు.
 * **ఫుల్లాన్ మరియు హర్గ్రీవ్స్ (1976)** పాఠశాలలలో ‘వ్యక్తిగత’ మరియు ‘సహకార’ సంస్కృతులు
   ఉంటాయని తెలిపారు. పాఠశాల సంస్కృతి పిల్లల శారీరక, మానసిక, ఉద్వేగ, ఆధ్యాత్మిక మరియు
   నైతిక వికాసాలపై లోతైన ప్రభావం చూపుతుంది.
 * **పీటర్సన్ మరియు డీల్ (2003)** ప్రకారం, పాఠశాల సంస్కృతి విద్యార్థుల ప్రవర్తనలో
   ఏది ముఖ్యం మరియు ఏది విలువైందో తెలుసుకోవడానికి ఉపయోగపడుతుంది.

### **ఉపాధ్యాయుని పాత్ర మరియు ప్రభావం (Teacher's Influence):**

పిల్లల ప్రవర్తన ఉపాధ్యాయుని ద్వారా ఎంతగానో ప్రభావితమవుతుంది. పిల్లలు ఉపాధ్యాయులను
ఒక నమూనాగా (Role Model) భావిస్తారు మరియు తల్లిదండ్రుల కంటే ఎక్కువగా వారిని నమ్ముతారు.

 * ఉపాధ్యాయుడు తరగతి గదిలో సానుకూల సంబంధాలను నెలకొల్పినప్పుడు విద్యార్థుల అభ్యసన
   నైపుణ్యాలు, సామాజిక నైపుణ్యాలు మెరుగుపడతాయి.
 * ఉపాధ్యాయునితో సరైన సంబంధాలు లేనప్పుడు పిల్లలలో పాఠశాల పట్ల భయం, బడి మానేయడం (
   Drop out) మరియు బడి పట్ల విముఖత వంటివి ఏర్పడతాయి.
 * **పిగ్మాలియన్ ఫలితం (Pygmalion Effect):** ఉపాధ్యాయుడు విద్యార్థుల సామర్థ్యాలపై
   ఉంచే సానుకూల మరియు ఉన్నతమైన అంచనాలు వారి సాధనను అద్భుతంగా మెరుగుపరుస్తాయి. దీనినే‘
   పిగ్మాలియన్ ఫలితం’ అంటారు.

### **ఉచిత నిర్బంధ విద్యా హక్కు (RTE 2009) మరియు బడి బయట పిల్లలు:**

**విద్యా హక్కు చట్టం (RTE 2009)** ప్రకారం 6 నుండి 14 సంవత్సరాల లోపు పిల్లలందరికీ
ఉచిత మరియు నిర్బంధ విద్యను అందించడం ప్రభుత్వ మరియు సమాజ బాధ్యత.

 * పాఠశాల బయట ఉన్న పిల్లలు (బడిలో నమోదు కాని వారు, మధ్యలో బడి మానేసిన వారు) తమ ప్రాథమిక
   విద్యా హక్కులతో పాటు సామాజిక వికాస అవకాశాలను కూడా కోల్పోతున్నారు.
 * ఇటువంటి పిల్లలను గుర్తించి, వారిని తిరిగి బడిలో చేర్పించడం మరియు వారి తల్లిదండ్రుల
   వైఖరిలో మార్పు తీసుకురావడానికి ప్రచారాలు నిర్వహించడం కాబోయే ఉపాధ్యాయుల బాధ్యత
   అని మూలాలు స్పష్టం చేస్తున్నాయి.

### **ముగింపు (Conclusion)**

సామాజికీకరణ అనేది కేవలం సమాజ నియమాలను బట్టీ పట్టే ప్రక్రియ కాదు. అది వ్యక్తి యొక్క
సమగ్ర ప్రవర్తనా నిర్మాణ సమయం. బాల్యదశలో లభించే కుటుంబ పెంపక శైలి శిశువు మానసిక వికాసానికి
దారి చూపితే, పాఠశాలలో లభించే సమవయస్కుల సాంగత్యం మరియు ఉపాధ్యాయుని సానుకూల ప్రోత్సాహం
వారిని సంఘీభావం కలిగిన ఉత్తమ పౌరులుగా తీర్చిదిద్దుతాయి. కాబట్టి, కుటుంబం మరియు పాఠశాలలు
పరస్పర సమన్వయంతో పనిచేసినప్పుడే సమతుల్యమైన మరియు సానుకూల సామాజికీకరణ సాధ్యమవుతుంది.

## Practice time

### ప్రశ్నల పట్టిక (Questions)

 సమాధానం ఇచ్చినవి

 దాటవేసినవి

 చూడనివి

 _The Curiosi.com_ Magic Vault APTET/CTET - Role of Family and School in Socialization

  00:00

## Related Links:

### 󠀁[Perspectives in Development 150+ MCQs for practice Telugu⏎ (సి. అభివృద్ధిలో దృక్కోణాలు)

 * [Concept of Growth, Development and Maturation (పెరుగుదల, అభివృద్ధి మరియు పరిపక్వత భావన)](https://thecuriosi.com/ap-tet-2026/child-development-and-pedagogy/concept-of-growth-development-and-maturation/)
 * [Principles of development (అభివృద్ధి సూత్రాలు)](https://thecuriosi.com/ap-tet-2026/child-development-and-pedagogy/principles-of-development/)
 * [Factors influencing development (అభివృద్ధిని ప్రభావితం చేసే కారకాలు)](https://thecuriosi.com/ap-tet-2026/child-development-and-pedagogy/factors-influencing-development/)
 * [Developmental milestones & Hazards (అభివృద్ధి మైలురాళ్లు & ఆటంకాలు)](https://thecuriosi.com/ap-tet-2026/child-development-and-pedagogy/developmental-milestones-hazards/)
 * [Branches of Psychology (మనస్తత్వ శాస్త్ర శాఖలు)](https://thecuriosi.com/ap-tet-2026/child-development-and-pedagogy/branches-of-psychology/)
 * [Physical – Motor Development (శారీరక – చలన అభివృద్ధి)](https://thecuriosi.com/ap-tet-2026/child-development-and-pedagogy/physical-and-motor-development/)
 * [Growth and maturation (పెరుగుదల మరియు పరిపక్వత)](https://thecuriosi.com/ap-tet-2026/child-development-and-pedagogy/concept-of-growth-development-and-maturation/)
 * [School culture, relationships with teachers (పాఠశాల సంస్కృతి, ఉపాధ్యాయులతో సంబంధాలు)](https://thecuriosi.com/ap-tet-2026/child-development-and-pedagogy/school-culture-and-relationships-with-teachers/)
 * [Teacher expectations and School achievement (ఉపాధ్యాయుల అంచనాలు మరియు పాఠశాల సాధన)](https://thecuriosi.com/ap-tet-2026/child-development-and-pedagogy/teacher-expectations-and-school-achievement/)
 * [Being out of school, Over-age learner (పాఠశాలకు దూరంగా ఉండటం, వయోపరిమితి దాటిన అభ్యాసకులు)](https://thecuriosi.com/ap-tet-2026/child-development-and-pedagogy/being-out-of-school-and-over-age-learner/)

Share this