# తెలుగు గుణింతాలు మరియు ఒత్తుల సమగ్ర మార్గదర్శిని

- Link: https://thecuriosi.com/telugu-bhasha-prapancham/telugu-gunimtalu/
- Published: 2026-10-14T18:37:10+05:30
- Author: MAHENDRA MANCHIKALAPATI

తెలుగు భాషా బోధనలో ప్రాథమిక అక్షర నిర్మాణం, పదాల కలయిక అవగాహన చేసుకోవడానికి గుణింతాలు
మరియు ఒత్తులు అత్యంత కీలకమైనవి.

# **1. పరిచయం (Introduction)**

తెలుగు భాష అమృత తుల్యమైనది. దీనిని “ఇటాలియన్ ఆఫ్ ది ఈస్ట్” అని కూడా పిలుస్తారు. 
తెలుగు వ్యాకరణంలో అచ్చులు (Vowels) మరియు హల్లులు (Consonants) కలయిక ద్వారా కొత్త
శబ్దాలు, పదాలు ఏర్పడతాయి.

 * గుణింతాలు: హల్లులకు అచ్చుల గుర్తులు (మాత్రలు) చేరడం వల్ల గుణింతాలు ఏర్పడతాయి.
 * ఒత్తులు: ఒక హల్లుకు మరొక హల్లు (లేదా అదే హల్లు) చేరినప్పుడు దానిని ఒత్తు అంటారు.

తెలుగులో స్పష్టమైన ఉచ్చారణకు, సరైన రైటింగ్/పఠన నైపుణ్యాలకు గుణింతాలు మరియు ఒత్తుల
పరిజ్ఞానం ఎంతో అవసరం.

# **2. గుణింతపు గుర్తులు (Guninthapu Gurthulu – Vowel Signs)**

అచ్చులకు ప్రత్యేకమైన చిహ్నాలు లేదా గుర్తులు ఉంటాయి. వీటినే గుణింతపు గుర్తులు (మాత్రలు)
అంటారు. ఒక హల్లుతో అచ్చు కలిసినప్పుడు ఆ అచ్చు స్థానంలో దాని గుర్తు మాత్రమే చేర్చబడుతుంది.

కింది పట్టికలో అచ్చులు, వాటి గుణింతపు గుర్తులు మరియు ‘క’ అనే హల్లుతో ఏర్పడే గుణింత
రూపాలను చూడవచ్చు:

| **అచ్చు (Vowel)** | **గుణింతపు గుర్తు (Sign)** | **పేరు (Name)** | **ఉదాహరణ (‘క’ గుణింతం)** | 
| అ | ◌ | తలకట్టు | క | 
| ఆ | ా | దీర్ఘం | కా | 
| ఇ | ి | గుడి | కి | 
| ఈ | ీ | గుడి దీర్ఘం | కీ | 
| ఉ | ు | కొమ్ము | కు | 
| ఊ | ూ | కొమ్ము దీర్ఘం | కూ | 
| ఋ | ృ | ఋత్వము / వట్రసుడి | కృ | 
| ౠ | ౄ | ఋత్వ దీర్ఘము | కౄ | 
| ఎ | ె | ఏత్వము | కె | 
| ఏ | ే | ఏత్వ దీర్ఘము | కే | 
| ఐ | ై | ఐత్వము | కై | 
| ఒ | ొ | ఒత్వము | కొ | 
| ఓ | ో | ఒత్వ దీర్ఘము | కో | 
| ఔ | ౌ | ఔత్వము | కౌ | 
| అం | ం | పూర్ణానుస్వారము (సున్నా) | కం | 
| అః | ః | విసర్గ | కః |

# **3. హల్లుల ఒత్తులు (Hallula Ottulu – Consonant Subscripts)**

రెండు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ హల్లులు కలిసి ఒకే అక్షరంగా ఉచ్చరించబడినప్పుడు ‘ఒత్తులు’
ఉపయోగిస్తారు. హల్లుల యొక్క ఒత్తుల రూపాంతరాన్ని బట్టి వీటిని మూడు రకాలుగా వర్గీకరించవచ్చు.

## **1. రూపం మారని ఒత్తులు (Unchanged Shapes)**

ఈ హల్లుల యొక్క ఒత్తులు మూల అక్షరం రూపాన్నే కలిగి ఉంటాయి. కేవలం పరిమాణంలో చిన్నవిగా
ఉండి, కింద చేర్చబడతాయి:

 * ఖ ➔ ఖ్ఖ (ఖ ఒత్తు)
 * గ ➔ గ్గ (గ ఒత్తు)
 * ఘ ➔ ఘ్ఘ (ఘ ఒత్తు)
 * చ ➔ చ్చ (చ ఒత్తు)
 * ఛ ➔ ఛ్ఛ (ఛ ఒత్తు)
 * జ ➔ జ్జ (జ ఒత్తు)
 * ఝ ➔ ఝ్ఝ (ఝ ఒత్తు)
 * ట ➔ ట్ట (ట ఒత్తు)
 * ఠ ➔ ఠ్ఠ (ఠ ఒత్తు)
 * డ ➔ డ్డ (డ ఒత్తు)
 * ఢ ➔ ఢ్ఢ (ఢ ఒత్తు)
 * ణ ➔ ణ్ణ (ణ ఒత్తు)
 * ద ➔ ద్ద (ద ఒత్తు)
 * ధ ➔ ధ్ధ (ధ ఒత్తు)
 * ప ➔ ప్ప (ప ఒత్తు)
 * ఫ ➔ ఫ్ఫ (ఫ ఒత్తు)
 * బ ➔ బ్బ (బ ఒత్తు)
 * భ ➔ భ్భ (భ ఒత్తు)
 * శ ➔ శ్శ (శ ఒత్తు)
 * ష ➔ ష меж (ష ఒత్తు)
 * స ➔ స్స (స ఒత్తు)
 * హ ➔ హ్హ (హ ఒత్తు)
 * ళ ➔ ళ్ళ (ళ ఒత్తు)
 * క్ష ➔ క్ష క్ష (క్ష ఒత్తు)
 * ఱ ➔ ఱ్ఱ (ఱ ఒత్తు)

## **2. కొద్దిగా రూపం మారే ఒత్తులు (Slightly Changed Shapes)**

ఈ హల్లులకు ఒత్తులు రాసేటప్పుడు పైన ఉండే తలకట్టు తొలగించబడుతుంది:

 * ఘ ➔ ఘ్ఘ
 * ఛ ➔ ఛ్ఛ
 * ఝ ➔ ఝ్ఝ
 * థ ➔ థ్థ
 * భ ➔ భ్భ

## **3. పూర్తిగా రూపం మారే ఒత్తులు (Completely Changed Shapes)**

ఈ క్రింది హల్లుల యొక్క ఒత్తులు మూల అక్షరంతో పోలిక లేకుండగా పూర్తిగా భిన్నమైన రూపాన్ని
కలిగి ఉంటాయి. ఇవి చాలా ముఖ్యమైనవి:

| **హల్లు (Consonant)** | **ఒత్తు రూపం (Subscript)** | **ఉదాహరణ (Example)** | 
| **క** | ్క | అక్క | 
| **త** | ్త | అత్త | 
| **న** | ్న | అన్న | 
| **మ** | ్మ | అమ్మ | 
| **య** | ్య | అయ్య | 
| **ర** | ్ర | కర్ర | 
| **ల** | ్ల | పిల్ల | 
| **వ** | ్వ | పువ్వు |

# **4. సంయుక్తాక్షరాలు మరియు ద్విత్వాక్షరాలు**

హల్లులు మరియు ఒత్తుల కలయిక ఆధారంగా అక్షరాలను ప్రధానంగా రెండు రకాలుగా వర్గీకరిస్తారు:

## **ద్విత్వాక్షరం (Dvitvaksharam)**

ఒక హల్లుకు **అదే హల్లుకు చెందిన ఒత్తు** చేరితే దానిని ‘ద్విత్వాక్షరం’ అంటారు.

 * **అక్క:** క + క ఒత్తు (క్ + క)
 * **అమ్మ:** మ + మ ఒత్తు (మ్ + మ)
 * **చెట్టు:** ట + ట ఒత్తు (ట్ + ట)
 * **అన్న:** న + న ఒత్తు (న్ + న)

## **సంయుక్తాక్షరం (Samyuktaksharam)**

ఒక హల్లుకు **వేరొక హల్లుకు చెందిన ఒత్తు** చేరితే దానిని ‘సంయుక్తాక్షరం’ అంటారు.

 * **కర్మ:** ర + మ ఒత్తు (ర్ + మ)
 * **ప్రఖ్యాత:** ప + ర ఒత్తు (ప్ + ర)
 * **భక్తి:** క + త ఒత్తు (క్ + త)
 * **వజ్రం:** జ + ర ఒత్తు (జ్ + ర)

# **5. సంశ్లేషాక్షరాలు (Samshleshaksharalu)**

ఒక హల్లుకు **ఒకటి కంటే ఎక్కువ వేర్వేరు హల్లుల ఒత్తులు** వచ్చి చేరితే ఆ అక్షరాన్ని‘
సంశ్లేషాక్షరం’ అంటారు.

ఉదాహరణలు:

 * ఈర్ష్య: ర + ష ఒత్తు + య ఒత్తు (ర్ + ష + య)
 * స్వాతంత్ర్యం: త + ర ఒత్తు + య ఒత్తు (త్ + ర + య)
 * రాష్ట్రం: ష + ట ఒత్తు + ర ఒత్తు (ష్ + ట + ర)
 * వస్త్రం: స + త ఒత్తు + ర ఒత్తు (స్ + త + ర)

# **6. ముగింపు (Conclusion)**

తెలుగు భాషలో గుణింతాలు మరియు ఒత్తులు పునాది వంటివి. అచ్చుల గుర్తులను, హల్లుల ఒత్తుల
విభజనను సరిగ్గా అర్థం చేసుకోవడం ద్వారా తెలుగును దోషాలు లేకుండా చదవడానికి మరియు రాయడానికి
సాధ్యమవుతుంది. పైన పేర్కొన్న నియమాలను సాధన చేయడం ద్వారా తెలుగు భాషాప్రావీణ్యాన్ని
సులభంగా పెంపొందించుకోవచ్చు.

Share this