డిజిటల్ సాంకేతికత విద్యా వనరులను పాఠ్యపుస్తకాలు, తరగతి గదులు, సమయ పరిమితులకే కట్టిపడేయకుండా విస్తరిస్తోంది. ఓపెన్ ఎడ్యుకేషనల్ రిసోర్సెస్ (OER), భారీ స్థాయి ఓపెన్ ఆన్‌లైన్ కోర్సులు (MOOCs), DIKSHA, SWAYAM వంటి వేదికలు విద్యార్థులు, ఉపాధ్యాయులు, ఉద్యోగులు, జీవితాంతం నేర్చుకోవాలనుకునేవారికి కొత్త అవకాశాలు కల్పిస్తున్నాయి. అయితే ఇంటర్నెట్‌లో ఉచితంగా కనిపించే ప్రతి పాఠ్యవస్తువూ “ఓపెన్” కాదు; ఒక వేదికలో పాఠ్యాంశం అందుబాటులో ఉందని దాన్ని మార్చి మళ్లీ పంచుకోవచ్చని కూడా అర్థం కాదు. అందువల్ల విద్యా వనరుల లైసెన్సులు, నాణ్యత, అందుబాటు, భాష, గోప్యత, అభ్యసన ఫలితాలను పరిశీలిస్తూ ICT వేదికలను బోధనతో సమన్వయం చేయాలి.
కీలక పదాలు: ఓపెన్ ఎడ్యుకేషన్, OER, MOOCs, DIKSHA, SWAYAM, డిజిటల్ విద్య, మిశ్రమ అభ్యసనం
1. పరిచయం
విద్యా రంగంలో సమాచార, సమాచార ప్రసార సాంకేతికత (ICT) వినియోగం అంటే కేవలం తరగతిలో ప్రొజెక్టర్ పెట్టడం లేదా వీడియో చూపించడం కాదు. పాఠ్యవస్తువును రూపొందించడం, భద్రపరచడం, పంచుకోవడం, దూర ప్రాంతాలకు చేరవేయడం, అభ్యసనాన్ని అంచనా వేయడం, ఉపాధ్యాయులకు శిక్షణ ఇవ్వడం—ఈ మొత్తం ప్రక్రియకు డిజిటల్ సాధనాలు తోడ్పడతాయి.
ఈ నేపథ్యంలో “ఓపెన్ ప్లాట్‌ఫారమ్‌లు” అనే పదానికి రెండు అనుబంధ భావాలు ఉన్నాయి. ఒకటి—విద్యా కంటెంట్‌ను సులభంగా కనుగొని ఉపయోగించగల డిజిటల్ వేదికలు. రెండోది—తగిన ఓపెన్ లైసెన్సుల ద్వారా కంటెంట్‌ను మళ్లీ ఉపయోగించడానికి, స్థానిక అవసరాలకు మార్చడానికి, ఇతరులతో పంచుకోవడానికి అనుమతించే విద్యా వనరులు. వేదిక అందుబాటులో ఉండటం, అందులోని ప్రతి వనరుకూ స్వేచ్ఛగా మార్పులు చేయవచ్చని చెప్పడం—ఈ రెండూ ఒకటి కావు.
2. ఓపెన్ ఎడ్యుకేషనల్ రిసోర్సెస్ అంటే ఏమిటి?
UNESCO నిర్వచనం ప్రకారం, ఓపెన్ ఎడ్యుకేషనల్ రిసోర్సెస్ అనేవి బోధన, అభ్యసనం లేదా పరిశోధనకు ఉపయోగపడే, ప్రజా డొమైన్‌లో ఉన్న లేదా ఓపెన్ లైసెన్సుతో విడుదలైన వనరులు. ఆ లైసెన్సు ఇతరులకు ఉచితంగా వాటిని పొందడం, తిరిగి ఉపయోగించడం, అనుకూలీకరించడం, మార్పులు చేయడం, పునర్విభజించడం వంటి అనుమతులు ఇస్తుంది.
OER రూపాలు అనేకం:
- పాఠ్యపుస్తకాలు, పాఠ్య గమనికలు, వ్యాసాలు
- వీడియో పాఠాలు, ఆడియో పాఠాలు, పాడ్‌కాస్ట్‌లు
- ప్రయోగాలు, సిమ్యులేషన్లు, ఇంటరాక్టివ్ క్విజ్‌లు
- చిత్రాలు, మ్యాప్‌లు, డేటాసెట్లు, పాఠ్య ప్రణాళికలు
- మొత్తం ఆన్‌లైన్ కోర్సులు లేదా వాటి భాగాలు
OER విలువ దాని డిజిటల్ రూపంలో మాత్రమే ఉండదు. దాన్ని ఏ విధంగా ఉపయోగించవచ్చో లైసెన్సు స్పష్టం చేస్తుంది. “ఉచితంగా చూడొచ్చు” అని మాత్రమే ఉన్న వనరును తప్పనిసరిగా కాపీ చేయడం, అనువదించడం, మార్చడం లేదా మళ్లీ పంచుకోవడం అనుమతించినట్టుకాదు.
3. “ఉచితం” మరియు “ఓపెన్” మధ్య తేడా
ఈ రెండింటి మధ్య తేడా తెలుసుకోవడం ఉపాధ్యాయులకు, కంటెంట్ సృష్టికర్తలకు, విద్యార్థులకు అవసరం.
- ఉచిత వనరు: ధర చెల్లించకుండా చదవవచ్చు లేదా చూడవచ్చు. కానీ కాపీ చేయడం, మార్చడం, అనువదించడం, ఇతరులకు పంపిణీ చేయడం వంటి హక్కులు పరిమితమై ఉండవచ్చు.
- ఓపెన్ వనరు: అందుబాటు ఉచితం కావడమే కాక, లైసెన్సు పేర్కొన్న నియమాలకు అనుగుణంగా మళ్లీ ఉపయోగించడానికి లేదా అనుకూలీకరించడానికి అనుమతి ఉంటుంది.
- ఓపెన్ ప్లాట్‌ఫారమ్: కంటెంట్‌ను నిర్వహించడానికి, కనుగొనడానికి లేదా పంచుకోవడానికి ఉపయోగించే వేదిక. ఆ వేదికలోని అన్ని అంశాలు ఒకే కాపీరైట్ లేదా లైసెన్సు నియమాలకు లోబడి ఉంటాయని ఊహించకూడదు.
Creative Commons లైసెన్సుల్లో ఏది వర్తిస్తుందో వనరుపై స్పష్టంగా చూడాలి. కొన్ని లైసెన్సులు మూలరచయితకు గుర్తింపు ఇవ్వాలని కోరుతాయి; కొన్ని మార్పులను అదే తరహా లైసెన్సుతో పంచాలని చెబుతాయి; మరికొన్ని వాణిజ్య వినియోగాన్ని లేదా మార్పులను పరిమితం చేస్తాయి. కాబట్టి కంటెంట్‌ను డౌన్‌లోడ్ చేసే ముందు దాని లైసెన్సును, అవసరమైన గుర్తింపును, వినియోగ పరిమితులను తనిఖీ చేయాలి.
OER వినియోగాన్ని అర్థం చేసుకోవడానికి తరచూ ఉపయోగించే “5R” భావనలో ఐదు హక్కులు ఉన్నాయి: దాచుకోవడం (Retain), మళ్లీ ఉపయోగించడం (Reuse), సవరించడం (Revise), ఇతర కంటెంట్‌తో కలపడం (Remix), పంచడం (Redistribute). ఈ హక్కులు ఏ మేరకు లభిస్తాయో నిర్దిష్ట లైసెన్సుపైనే ఆధారపడి ఉంటుంది.
4. MOOCs: భారీ స్థాయి ఆన్‌లైన్ కోర్సులు
MOOC అంటే Massive Open Online Course—భారీ సంఖ్యలో అభ్యాసకులు ఆన్‌లైన్‌లో పాల్గొనగల కోర్సు. ఇవి వీడియో ఉపన్యాసాలు, చదవడానికి మెటీరియల్, క్విజ్‌లు, అసైన్‌మెంట్‌లు, చర్చా వేదికలు, కొన్నిసార్లు పరీక్షలు, సర్టిఫికెట్లు వంటి అంశాలను కలిగి ఉంటాయి.
MOOC ద్వారా ఒకే కోర్సును వివిధ ప్రాంతాల నుంచి, వేర్వేరు సమయాల్లో అభ్యసించవచ్చు. ఉద్యోగులు కొత్త నైపుణ్యాలు నేర్చుకోవచ్చు; కళాశాల విద్యార్థులు తమ పాఠ్యాంశానికి అదనపు కోర్సులు జోడించవచ్చు; ఉపాధ్యాయులు తమ విషయ పరిజ్ఞానాన్ని లేదా బోధనా నైపుణ్యాలను మెరుగుపరచుకోవచ్చు. స్వీయ వేగంతో నేర్చుకునే కోర్సులు కూడా ఉంటాయి; నిర్దిష్ట ప్రారంభ, ముగింపు తేదీలు మరియు సమూహ అభ్యసనంతో నడిచే కోర్సులూ ఉంటాయి.
అయితే “ఓపెన్” అనే పదం ప్రతి MOOCలో ఒకే అర్థంలో ఉండదు. నమోదు ఎవరికైనా అందుబాటులో ఉండవచ్చు; కానీ కోర్సు కంటెంట్‌ను కాపీ చేయడం లేదా మార్చడం అనుమతి లేకపోవచ్చు. అలాగే కోర్సు నేర్చుకోవడం ఉచితమైనా, ధృవీకృత సర్టిఫికెట్ లేదా పర్యవేక్షిత పరీక్షకు రుసుము ఉండొచ్చు. కోర్సు పేజీలోని ఫీజు, అర్హత, పరీక్ష, సర్టిఫికెట్ నియమాలను ముందుగా చదవాలి.
4.1 SWAYAM
భారత ప్రభుత్వ విద్యా మంత్రిత్వ శాఖ ఆధ్వర్యంలోని SWAYAM పాఠశాల స్థాయి నుంచి ఉన్నత విద్య వరకు ఆన్‌లైన్ కోర్సులను అందిస్తుంది. దాని కోర్సుల నిర్మాణంలో నాలుగు భాగాలు ఉంటాయి: వీడియో పాఠాలు, డౌన్‌లోడ్ లేదా ముద్రణకు వీలైన పఠన సామగ్రి, పరీక్షలు లేదా క్విజ్‌ల ద్వారా స్వీయ అంచనా, సందేహ నివృత్తికి ఆన్‌లైన్ చర్చా వేదిక.
SWAYAMలో కోర్సు అభ్యసనం ఉచితం; సర్టిఫికెట్ కోరుకునేవారు సాధారణంగా నిర్దేశిత పర్యవేక్షిత పరీక్షకు నమోదు కావాలి, దానికి రుసుము ఉండవచ్చు. కోర్సు పూర్తి చేసిన సర్టిఫికెట్‌కు విద్యా క్రెడిట్ లభిస్తుందా లేదా అనేది సంబంధిత కోర్సు, ఉన్నత విద్యాసంస్థ, వర్తించే UGC మరియు విశ్వవిద్యాలయ నిబంధనలపై ఆధారపడి ఉంటుంది. కాబట్టి క్రెడిట్ బదిలీని ముందుగానే తమ కళాశాల లేదా విశ్వవిద్యాలయంతో నిర్ధారించుకోవాలి. SWAYAM కోర్సుల క్రెడిట్ బదిలీకి UGC నియమావళి, సంస్థాగత ఆమోదం సంబంధించినవి.
SWAYAMకు NPTEL, UGC, CEC, NCERT, NIOS, IGNOU, IIM Bangalore, NITTTR వంటి జాతీయ సమన్వయ సంస్థలు ఉన్నాయి. వాటి రంగాల ప్రకారం కోర్సులు రూపొందుతాయి.NPTEL ముఖ్యంగా ఇంజినీరింగ్, సాంకేతికత, శాస్త్రాలకు సంబంధించిన కోర్సులను అందిస్తుంది. కోర్సు వనరులను ఉచితంగా అభ్యసించవచ్చు; సర్టిఫికేషన్‌కు పరీక్షా నిబంధనలు, రుసుము వర్తించవచ్చు.
5. DIKSHA: పాఠశాల విద్యకు డిజిటల్ వేదిక
DIKSHA అంటే Digital Infrastructure for Knowledge Sharing. ఇది భారతదేశంలో పాఠశాల విద్య కోసం రూపొందించిన జాతీయ డిజిటల్ వేదిక. విద్యార్థులు, ఉపాధ్యాయులు, తల్లిదండ్రులు పాఠ్యపుస్తకాలకు అనుబంధ వనరులు, డిజిటల్ పాఠాలు, శిక్షణ కోర్సులు వంటి వాటిని పొందేందుకు ఇది ఉపయోగపడుతుంది.
DIKSHAలో పాఠ్యపుస్తకాలపై ముద్రించిన QR కోడ్‌లను స్కాన్ చేసి సంబంధిత పాఠానికి అనుబంధ కంటెంట్‌ను చేరుకోవచ్చు. కోర్సులు, డిజిటల్ పాఠ్యపుస్తకాలు, వీడియోలు, PDFలు, క్విజ్‌లు వంటి వనరులు అందుబాటులో ఉండవచ్చు. కొన్ని వనరులను ముందుగా పరికరంలో డౌన్‌లోడ్ చేసుకున్న తర్వాత ఇంటర్నెట్ లేకుండానూ ఉపయోగించవచ్చు; అయితే ఈ సౌకర్యం కంటెంట్ రకం, పరికరం, డౌన్‌లోడ్ స్థితిపై ఆధారపడుతుంది. ఉపాధ్యాయులు కోర్సుల్లో చేరి, కోర్సు ప్రగతిని చూడగలరు; కొన్ని కోర్సులకు నిర్దేశిత ప్రమాణాలు నెరవేర్చిన తర్వాత సర్టిఫికెట్ అందవచ్చు.
DIKSHA వంటి వేదికను “ఓపెన్”గా పరిగణించాలా అనే ప్రశ్నకు సమాధానం వేదిక పేరులో మాత్రమే దొరకదు. నిర్దిష్ట వనరుకు ఏ లైసెన్సు వర్తిస్తుందో చూడాలి. DIKSHA కోర్సు వివరాల్లో లైసెన్సు సమాచారం ఉండొచ్చు; దానిని పరిశీలించకుండా కంటెంట్‌ను అనువదించడం, మార్చడం లేదా మరొక వేదికలో మళ్లీ ప్రచురించడం తగదు.
6. భారతదేశంలోని ఇతర విద్యా ICT వేదికలు
- ePathshala: NCERT పాఠ్యపుస్తకాలు, ఆడియో, వీడియో, పత్రికలు, ఇతర డిజిటల్ వనరులను వెబ్ మరియు మొబైల్ పరికరాల ద్వారా అందిస్తుంది. పుస్తకాలను డౌన్‌లోడ్ చేసుకోవచ్చని మాత్రమే అవి ఓపెన్ లైసెన్సుతో ఉన్నాయని అర్థం కాదు. ఉదాహరణకు, NCERT ఆన్‌లైన్ పాఠ్యపుస్తకాల వినియోగ నిబంధనలు పునర్ముద్రణ, పునర్వితరణపై పరిమితులు విధిస్తున్నాయి.
- SWAYAM PRABHA: టీవీ ఛానళ్ల ద్వారా విద్యా కార్యక్రమాలను అందించే బహుళ మాధ్యమ ప్రయత్నంలో భాగం. ఇంటర్నెట్ సౌకర్యం పరిమితంగా ఉన్న ప్రాంతాల్లో టీవీ, రేడియో వంటి ప్రత్యామ్నాయ మార్గాలు ప్రాముఖ్యం కలిగి ఉంటాయి.
- PM e-VIDYA: ఆన్‌లైన్, డిజిటల్, టీవీ, రేడియో వంటి మార్గాల ద్వారా అభ్యసనాన్ని చేరవేయాలనే సమగ్ర ప్రయత్నం. ఒకే పరికరం లేదా ఇంటర్నెట్‌పై ఆధారపడకుండా బహుళ మార్గాలను ఉపయోగించడం దీని ముఖ్య భావన.
ఈ వేదికలు ఒకే విధంగా పనిచేయవు. కొన్ని కంటెంట్ నిల్వ, పంపిణీపై దృష్టి పెడతాయి; కొన్ని కోర్సులు, చర్చలు, అంచనాలను అందిస్తాయి; మరికొన్ని ఇంటర్నెట్ సౌకర్యం లేని అభ్యాసకులకు ప్రసార మార్గాలను కల్పిస్తాయి. అవసరాన్ని బట్టి వాటిని కలిపి ఉపయోగించవచ్చు.
7. బోధన–అభ్యసనంలో సమర్థ వినియోగం
వేదికను ఎంచుకునే ముందు “ఏ యాప్ ఉపయోగించాలి?” అని కాకుండా “విద్యార్థి చివరికి ఏమి నేర్చుకోవాలి?” అని అడగాలి. ఒక సరళమైన అమలు విధానం ఇలా ఉంటుంది:
- అభ్యసన లక్ష్యాన్ని నిర్ణయించండి: విద్యార్థి ఏ జ్ఞానం, నైపుణ్యం లేదా సామర్థ్యాన్ని పొందాలి?
- తగిన వనరును వెతకండి: పాఠ్యాంశం, విద్యార్థుల స్థాయి, భాష, వనరుల ఫార్మాట్ సరిపోతున్నాయా చూడండి.
- లైసెన్సును నిర్ధారించండి: వనరును చూపడం, డౌన్‌లోడ్ చేయడం, మార్చడం, అనువదించడం లేదా పంచడం—ఏవి అనుమతించబడ్డాయో తెలుసుకోండి.
- తరగతి బోధనతో అనుసంధానించండి: వీడియోను చూపించడమే బోధన కాదు. దానికి ముందు ప్రశ్న వేయడం, తర్వాత చర్చించడం, సమస్య పరిష్కారం చేయించడం లేదా ప్రయోగం చేయించడం ద్వారా కంటెంట్‌ను అభ్యసనంగా మార్చాలి.
- స్థానిక సందర్భానికి అనుగుణంగా మార్చండి: లైసెన్సు అనుమతిస్తే ఉదాహరణలు, భాష, చిత్రాలు, కార్యకలాపాలను విద్యార్థుల జీవన అనుభవాలకు దగ్గరగా మార్చండి.
- అభ్యసనాన్ని అంచనా వేయండి: చిన్న క్విజ్‌లు, మౌఖిక వివరణలు, ప్రాజెక్టులు, అభ్యాస దినచర్యలు లేదా సహవిద్యార్థుల సమీక్ష ద్వారా విద్యార్థులు నిజంగా అర్థం చేసుకున్నారా తెలుసుకోండి.
- తిరిగి మెరుగుపరచండి: విద్యార్థుల స్పందన, పనితీరు ఆధారంగా వనరును లేదా బోధనా విధానాన్ని సవరించండి.
ఈ విధానంలో ఉపాధ్యాయుడు కేవలం కంటెంట్ పంపిణీదారుడిగా ఉండడు. వనరులను ఎంపిక చేసే, వాటి నాణ్యతను పరిశీలించే, విద్యార్థుల సందేహాలకు దిశానిర్దేశం చేసే, చర్చను ప్రోత్సహించే అభ్యసన మార్గదర్శిగా వ్యవహరిస్తాడు.
8. ప్రయోజనాలు
విద్యా వనరుల విస్తృత అందుబాటు: భౌగోళిక దూరం లేదా స్థానిక వనరుల కొరత ఉన్నప్పటికీ, విద్యార్థులు ఇతర సంస్థలు రూపొందించిన పాఠాలు, కోర్సులను పొందగలరు.
విద్యార్థి అవసరాలకు అనుకూలత: విద్యార్థి పాఠాన్ని తిరిగి చూడవచ్చు, తన వేగంతో అభ్యసించవచ్చు, అవసరమైన అంశాన్ని మళ్లీ సాధన చేయవచ్చు.
స్థానికీకరణ, సహసృష్టి: తగిన లైసెన్సు ఉన్న వనరులను స్థానిక భాషలోకి అనువదించడం, ప్రాంతీయ ఉదాహరణలు జోడించడం, కొత్త బోధనా అవసరాలకు మార్చడం సాధ్యం.
ఉపాధ్యాయుల వృత్తి అభివృద్ధి: ఉపాధ్యాయులు కొత్త విషయాలు నేర్చుకోవడం, డిజిటల్ కంటెంట్ రూపొందించడం, ఇతర ఉపాధ్యాయుల అనుభవాలను తెలుసుకోవడం కోసం ఆన్‌లైన్ కోర్సులు, వనరులను ఉపయోగించగలరు.
బహుళ మాధ్యమ అభ్యసనం: చదవడం, వినడం, చూడడం, సాధన చేయడం, చర్చించడం వంటి అనేక మార్గాలు కలిపితే విభిన్న అభ్యసన అవసరాలకు మద్దతు లభిస్తుంది.
9. సవాళ్లు మరియు పరిమితులు
డిజిటల్ అంతరం: ప్రతి విద్యార్థికి స్మార్ట్‌ఫోన్, స్థిరమైన ఇంటర్నెట్, సరిపడ డేటా, విద్యుత్ లేదా ప్రశాంతమైన అభ్యసన స్థలం ఉండకపోవచ్చు. కేవలం ఆన్‌లైన్ విధానాన్ని తప్పనిసరి చేస్తే ఇప్పటికే వెనుకబడినవారు మరింత దూరమయ్యే ప్రమాదం ఉంది.
భాషా, సాంస్కృతిక అనుకూలత: వనరు అందుబాటులో ఉన్నా, అది విద్యార్థి అర్థం చేసుకునే భాషలో లేకపోవచ్చు; ఉదాహరణలు వారి సామాజిక, స్థానిక అనుభవాలకు సరిపోకపోవచ్చు.
వనరుల నాణ్యత: ఆన్‌లైన్‌లో ఉన్న కంటెంట్ అంతా సరైనది, తాజాది, పాఠ్యాంశానికి అనుకూలమైనది కాకపోవచ్చు. రచయిత, సంస్థ, ప్రచురణ తేదీ, మూలాలు, అభ్యసన లక్ష్యాలు పరిశీలించాలి.
స్వీయ నియంత్రణ, ప్రేరణ: MOOCల్లో విద్యార్థి తన సమయాన్ని తానే నిర్వహించుకోవాలి. క్రమం తప్పకుండా మార్గదర్శకత్వం లేదా సహవిద్యార్థుల మద్దతు లేకపోతే కోర్సు మధ్యలోనే ఆపే అవకాశం ఉంటుంది.
గోప్యత, డేటా భద్రత: విద్యార్థుల పేరు, అభ్యసన ప్రగతి, సమాధానాలు వంటి సమాచారం వేదికల్లో సేకరించబడవచ్చు. ప్రత్యేకించి పిల్లల విషయంలో, అవసరమైన డేటానే సేకరించడం, దాన్ని ఎలా ఉపయోగిస్తున్నారో అర్థం చేసుకోవడం, సంస్థల నియమాలను పాటించడం ముఖ్యం. UNESCO ఓపెన్ వనరులతో పాటు గోప్యత, డేటా రక్షణను కూడా బాధ్యతాయుత విధానంలో భాగంగా పేర్కొంటుంది.
కాపీరైట్ అపార్థాలు: కంటెంట్‌ను ఉచితంగా డౌన్‌లోడ్ చేయగలగడం వల్ల దాన్ని స్వేచ్ఛగా మార్చి ప్రచురించవచ్చని భావించడం తప్పు. లైసెన్సు స్పష్టంగా లేకపోతే, దాని వినియోగ నిబంధనలు పాటించాలి.
10. నాణ్యత, సమానత్వం కోసం అవసరమైన చర్యలు
ఓపెన్ వనరుల ప్రయోజనం అందరికీ చేరాలంటే, అవి కేవలం ఆన్‌లైన్‌లో ఉంచడం సరిపోదు. విద్యా సంస్థలు, ప్రభుత్వాలు, వేదికల నిర్వాహకులు, ఉపాధ్యాయులు కలిసి ఈ చర్యలు తీసుకోవాలి:
- తక్కువ బ్యాండ్‌విడ్త్‌లో పనిచేసే, డౌన్‌లోడ్ చేసుకోగల, ముద్రించగల ఫార్మాట్‌లను అందించాలి.
- అవసరమైన చోట ఉపశీర్షికలు, పాఠ్య లిప్యంతరీకరణలు, స్క్రీన్ రీడర్‌కు అనుకూలమైన పత్రాలు, సంకేత భాషా మద్దతு ഒരുക്കాలి.
- తెలుగు సహా भारतीय భాషల్లో உள்ள కంటెంట్‌ను పెంచి, భాషా నాణ్యతను పరిశీలించాలి.
- ఉపాధ్యాయులకు కంటెంట్ ఎంపిక, లైసెన్సుల అవగాహన, డిజిటల్ బోధన, విద్యార్థుల ఆన్‌లైన్ భద్రతపై నిరంతర శిక్షణ ఇవ్వాలి.
- వనరులకు రచయిత, తేదీ, విషయ స్థాయి, భాష, లైసెన్సు, అందుబాటు లక్షణాలు వంటి వివరాలను స్పష్టంగా జతచేయాలి.
- విద్యార్థుల అభ్యసన ఫలితాల ఆధారంగా వేదికలను, కంటెంట్‌ను సమీక్షించాలి; కేవలం లాగిన్‌లు లేదా వీడియో వీక్షణల సంఖ్యను విజయంగా పరిగణించకూడదు.
UNESCO 2019 OER సిఫార్సు కూడా సామర్థ్య నిర్మాణం, అనుకూల విధానాలు, నాణ్యమైన మరియు సమానమైన అందుబాటు, స్థిరమైన నమూనాలు, అంతర్జాతీయ సహకారం వంటి ఐదు రంగాలపై దృష్టి పెడుతుంది.
11. ముగింపు
ఓపెన్ ఎడ్యుకేషనల్ రిసోర్సెస్, MOOCs, DIKSHA, SWAYAM, ePathshala వంటి వేదికలు విద్యను మరింత విస్తృతంగా, అనువైనదిగా, బహుళ మాధ్యమాల ద్వారా చేరవేయగలవు. కానీ సాంకేతిక వేదిక ఒక్కటే నాణ్యమైన విద్యకు హామీ ఇవ్వదు. సరైన కంటెంట్, స్పష్టమైన లైసెన్సు, భాషా మరియు దివ్యాంగ అనుకూలత, విశ్వసనీయ అంచనా, ఉపాధ్యాయ మార్గదర్శకత్వం, గోప్యత, ఆఫ్‌లైన్ ప్రత్యామ్నాయాలు—ఇవి అన్నీ కలిసినప్పుడే డిజిటల్ అభ్యసనం సమర్థవంతమవుతుంది.
అందువల్ల ఓపెన్ ప్లాట్‌ఫారమ్‌లను ఉపయోగించేటప్పుడు రెండు ప్రశ్నలు ఎప్పుడూ అడగాలి: ఈ వనరు విద్యార్థి అభ్యసన లక్ష్యానికి సరిపోతుందా? దీన్ని ఏ విధంగా ఉపయోగించడానికి లేదా మార్చడానికి లైసెన్సు అనుమతిస్తోంది? ఈ రెండు అంశాలను దృష్టిలో ఉంచుకుంటే, ICT వేదికలు కంటెంట్ నిల్వలుగా మాత్రమే కాకుండా, సమానమైన, స్థానిక అవసరాలకు అనుగుణమైన, జీవితాంతం కొనసాగే అభ్యసనానికి తోడ్పడే విద్యా వ్యవస్థలో భాగాలుగా మారగలవు.