పిల్లలలో దూకుడును తగ్గించే మార్గాలు
పిల్లలలో దూకుడు ప్రవృత్తిని (Aggression) నివారించడానికి మరియు వారి మానసిక ఒత్తిడిని తగ్గించడానికి తల్లిదండ్రులు, ఉపాధ్యాయులు అనుసరించవలసిన ముఖ్యమైన మార్గాలు మనోవిజ్ఞాన శాస్త్ర మూలాధారాల ప్రకారం క్రింది విధంగా ఉన్నాయి:
- ఉద్వేగ కెథార్సిస్ (Emotional Catharsis) ని ప్రోత్సహించడం: పిల్లలు తమ మనసులోని కోపం, బాధ లేదా ఆందోళన వంటి తీవ్రమైన ఉద్వేగాలను లోపలే అణచివేయకుండా ఉండేలా చూడాలి. వారు క్రీడలలో పాల్గొనడం ద్వారా లేదా తమకు నచ్చిన ఆటలను ఆడటం ద్వారా, అలాగే తమ ఆత్మీయులు లేదా దగ్గరి స్నేహితులతో మనసు విప్పి మాట్లాడుకోవడం ద్వారా వారిలోని ఉద్వేగ ఒత్తిడిని సురక్షితంగా విడుదల చేసుకునేలా (Release of tension) ప్రోత్సహించాలి. ఇది వారిని సహజంగానే శాంతపరుస్తుంది.
- ప్రవర్తన వెనుక గల మూల కారణాలను గ్రహించడం: పిల్లలలో దూకుడుగా ఉండే ప్రవర్తన కనిపించినప్పుడు వారిని నిందించడం (Blaming) లేదా శిక్షించడం చేయకూడదు. దానికి బదులుగా, ఆ ప్రవర్తన వెనుక గల అసలు కారణాలను, వారి మానసిక నేపథ్యాన్ని నిశితంగా గమనించి తెలుసుకోవాలి. అనంతరం ఆ దూకుడు వల్ల కలిగే దుష్పరిణామాలను పిల్లలకు అర్థమయ్యేలా వివరించి చెప్పాలి.
- శారీరక దండనలు మరియు నిందలను పూర్తిగా నివారించడం: తరగతి గదిలో కానీ, ఇంట్లో కానీ క్రమశిక్షణ పేరిట పిల్లలను కొట్టడం (Corporal Punishment) లేదా తీవ్రంగా కోపగించుకోవడం వంటి చర్యలు వారిలో మరింత భయాన్ని, పాఠశాల పట్ల ప్రతికూల వైఖరిని మరియు ఎదురుదాడి చేసే దూకుడు స్వభావాన్ని పెంచుతాయి. కాబట్టి శారీరక దండనలను పూర్తిగా నివారించాలి.
- ధ్యానం మరియు యోగా వంటి సాధనలను అలవాటు చేయడం: పాఠశాలలలో పిల్లల శారీరక, మానసిక సమతుల్యత కొరకు ధ్యానం (Meditation), యోగా వంటి క్రమబద్ధమైన కార్యక్రమాలను అమలు చేయాలి. ఇవి పిల్లలలో ఉద్వేగాలను అదుపులో ఉంచుకోవడానికి (Self Control) మరియు వారి ఆలోచనా విధానాన్ని సానుకూలంగా మలుచుకోవడానికి ఎంతో తోడ్పడతాయి.
- సామర్థ్యాలకు తగిన ప్రణాళికాబద్ధమైన కృత్యాలు కల్పించడం: పిల్లల శక్తి సామర్థ్యాలకు తగినట్లుగా నిర్మాణశీలమైన పనులు లేదా సాంఘిక సేవా కార్యక్రమాలను (Scouts, NSS, డ్యాన్స్, నాటకాలు వంటివి) కల్పించాలి. దీనివల్ల వారి ఉద్వేగ శక్తులు ఉపయోగకరమైన రంగాల వైపు మరియు సృజనాత్మకత వైపు మళ్లుతాయి.
- ఓపికతో కూడిన మార్గదర్శకత్వం మరియు మంత్రణం (Counseling) అందించడం: సామాజిక ముద్ర (Stigma) లేదా ఆత్మన్యూనత కారణంగా కొందరు పిల్లలు తోటివారిని ఏడిపించడం, గిచ్చడం లేదా జుట్టు లాగడం (Bullying/Teasing) ద్వారా తమ కోపాన్ని వ్యక్తపరుస్తుంటారు. ఇటువంటి సమయాల్లో పెద్దలు సహనం వహించి, వారి నూన్యతా భావాలను అర్థం చేసుకుని, తగిన మార్గదర్శకత్వం మరియు కౌన్సిలింగ్ ద్వారా వారి ప్రవర్తనలో సానుకూల మార్పు తీసుకురావాలి.