Factors influencing learning: Maturation, Emotions, Learning environment, Motivation, Interests, Aptitude, and Attitude
అభ్యసనాన్ని ప్రభావితం చేసే కారకాలు: పరిపక్వత, భావోద్వేగాలు, అభ్యసన పరిసరాలు, ప్రేరణ, ఆసక్తులు, సహజసామర్థ్యం మరియు వైఖరులు
Table of Contents
పరిచయం
అభ్యసనం (Learning) అనేది అనుభవం మరియు శిక్షణ కారణంగా వ్యక్తి ప్రవర్తనలో వచ్చే మార్పు ప్రక్రియ. ఇది కేవలం సమాచారాన్ని సేకరించడానికి మాత్రమే పరిమితం కాక వ్యక్తి యొక్క మూర్తిమత్వ వికాసం (Personality), సామాజిక ప్రవర్తన (Social Behaviour) మరియు భావోద్వేగ అభివృద్ధితో ముడిపడి ఉంటుంది. ప్రతీ విద్యార్థిలో అభ్యసనం ఒకే రకంగా జరగదు; దీనిని అనేక శారీరక, మానసిక, మరియు పరిసర కారకాలు ప్రభావితం చేస్తాయి.
1. పరిపక్వత (Maturation)
- అభ్యసనం సమర్థవంతంగా జరగడానికి అభ్యాసకుడిలో తగిన శారీరక, నాడీ మరియు మానసిక పరిపక్వత అత్యంత అవసరం.
- వయస్సు మరియు పెరుగుదలతో పాటు సహజంగా వచ్చే పరిపక్వత లేనప్పుడు ఎలాంటి శిక్షణ ఇచ్చినా అభ్యసనం సాధ్యపడదు.
- ఉదాహరణకు, పెన్సిల్ పట్టుకుని రాయడానికి అవసరమైన చేతి వేళ్ల కండరాల పరిపక్వత లేదా నాడీ వ్యవస్థ పరిపక్వత రాని చిన్నారికి రాత నేర్పడం సాధ్యం కాదు. అందువల్ల పరిపక్వత అనేది అభ్యసనానికి ప్రాథమిక పునాదిగా పనిచేస్తుంది.
2. భావోద్వేగాలు (Emotions & Emotional Development)
- విద్యార్థి యొక్క భావోద్వేగ అభివృద్ధి (Emotional Development) అభ్యసనాన్ని నేరుగా ప్రభావితం చేస్తుంది.
- ఆందోళన, భయం, కోపం, మరియు తీవ్ర ఒత్తిడి వంటి ప్రతికూల భావోద్వేగాలు విద్యార్థి అవధానాన్ని (Attention) దెబ్బతీసి అభ్యసనా వేగాన్ని తగ్గిస్తాయి.
- ప్రశాంతత, ఆనందం, మరియు ఆత్మవిశ్వాసం వంటి సానుకూల భావోద్వేగాలు తరగతి గదిలో స్వేచ్ఛాయుతమైన మరియు వేగవంతమైన అభ్యసనానికి దోహదపడతాయి.
3. అభ్యసన పరిసరాలు (Learning Environment)
విద్యార్థి పెరిగే మరియు విద్యనభ్యసించే పరిసరాలు అభ్యసన స్థాయిని నిర్ణయిస్తాయి:
- గృహ పరిసరాలు (Family Factors):
- కుటుంబంలో ప్రశాంతత లోపించడం లేదా కుటుంబ విచ్ఛిన్నం (Family disorganisation) పిల్లల మానసిక స్థితిపై ప్రతికూల ప్రభావం చూపుతుంది.
- తల్లిదండ్రుల ఆకాంక్షలు (Parental Aspirations) మరియు వారు అందించే ప్రోత్సాహం పిల్లలలో అభ్యసన ఆసక్తిని పెంచుతాయి.
- కుటుంబంలో పిల్లల పుట్టిన వరుస (Birth order) కూడా వారి అభ్యసన వైఖరిని ప్రభావితం చేస్తుంది.
- పాఠశాల మరియు తరగతిగది పరిసరాలు (School & Classroom Environment):
- ఆకర్షణీయమైన బహుళ మాధ్యమాలు (Multi-media) మరియు ప్రసార మాధ్యమాలు (Mass media)ఉపయోగించే బోధనా పరిసరాలు అభ్యసనాన్ని సులభతరం చేస్తాయి.
- తరగతి గదిలో ఉపాధ్యాయుడు ఒక రోల్ మోడల్గా ఉంటూ ఆహ్లాదకరమైన, భయరహిత వాతావరణాన్ని మరియు స్వయం అభ్యసనానుభవాలను కల్పించాలి.
4. ప్రేరణ (Motivation)
అభ్యసన ప్రక్రియలో ప్రేరణ (Motivation) అత్యంత ప్రాధాన్యమైన కారకం. ఇది అభ్యసన వేగాన్ని మరియు ప్రగతిని నిర్దేశిస్తుంది:
- అంతర్గత ప్రేరణ (Intrinsic Motivation): బాహ్య ప్రతిఫలాలతో సంబంధం లేకుండా, స్వయం సంతృప్తి, ఆనందం లేదా జిజ్ఞాస కోసం నేర్చుకోవడం.
- బాహ్య ప్రేరణ (Extrinsic Motivation): బహుమతులు, మార్కులు, ప్రశంసలు లేదా దండనల భయం వల్ల జరిపే అభ్యసనం.
- సాధన ప్రేరణ (Achievement Motivation): నిర్దేశిత అత్యున్నత లక్ష్యాలను సాధించాలనే తపనతో కూడిన ప్రేరణ. ఇది విద్యార్థి నిష్పాదన సామర్థ్యాన్ని పెంచుతుంది.
5. ఆసక్తులు (Interests)
- ఒక అంశంపై విద్యార్థికి ఉండే శ్రద్ధ మరియు ఇష్టాన్నే ఆసక్తి (Interest) అంటారు.
- ఆసక్తి ఉన్న విషయాలను విద్యార్థులు తక్కువ సమయంలో, ఎక్కువ ధారణతో (Retention) నేర్చుకుంటారు.
- విద్యార్థి ఆసక్తులకు అనుగుణంగా బోధనా కృత్యాలను రూపొందించినప్పుడు తరగతిలో వారి భాగస్వామ్యం పెరుగుతుంది.
6. సహజసామర్థ్యం (Aptitude)
- విద్యార్థిలో నిర్దిష్ట రంగంలో (ఉదాహరణకు: గణితం, సంగీతం, లలితకళలు, లేదా సాంకేతిక రంగాలు) రాణించడానికి ఉండే అంతర్లీన ప్రత్యేక సామర్థ్యాన్నే సహజసామర్థ్యం (Aptitude) అంటారు.
- ప్రతీ విద్యార్థిలో వైయుక్తిక భేదాలు ఉంటాయి; వారి సహజసామర్థ్యాలకు తగిన రంగాన్ని ఎంచుకున్నప్పుడు అభ్యసన ఫలితాలు అత్యుత్తమంగా ఉంటాయి.
7. వైఖరులు (Attitude)
- ఒక పాఠ్యాంశం, ఉపాధ్యాయుడు లేదా పాఠశాల వాతావరణం పట్ల విద్యార్థికి ఉండే సానుకూల లేదా ప్రతికూల మానసిక ధోరణినే వైఖరి (Attitude) అంటారు.
- విషయంపట్ల సానుకూల వైఖరి ఉన్న విద్యార్థి శ్రమించి అభ్యసిస్తాడు; ప్రతికూల వైఖరి అభ్యసనానికి అవరోధంగా మారుతుంది.
ముగింపు
అభ్యసనం అనేది కేవలం తరగతి గది బోధనకు మాత్రమే పరిమితమైనది కాక అభ్యాసకుడి అంతర్గత కారకాలైన పరిపక్వత, భావోద్వేగాలు, ప్రేరణ, ఆసక్తులు, సహజసామర్థ్యాలు, వైఖరులు మరియు బాహ్య పరిసరాల యొక్క సంయుక్త ఫలితం. ఈ కారకాలన్నింటినీ అర్థం చేసుకుని, ప్రతి విద్యార్థి వైయుక్తిక భేదాలకు అనుగుణంగా బోధనా అభ్యసన వాతావరణాన్ని కల్పించడం ఉపాధ్యాయుల ప్రాథమిక బాధ్యత.
Practice Time:
Related Pages: