Children with Special Needs: Learning disabilities, Importance of early intervention, IEP, Differentiated learning
(ప్రత్యేక అవసరాలు గల పిల్లలు: అభ్యసన వైకల్యాలు, ప్రారంభ దశలోనే జోక్యం చేసుకోవడం యొక్క ప్రాముఖ్యత, ఐఈపీ, విభిన్న అభ్యసనం)
1. పరిచయం – ప్రత్యేక అవసరాలు గల పిల్లలు (Children with Special Needs – CWSN)
తరగతి గదిలోని పిల్లలందరూ ఒకే వయస్సు కలిగి ఉన్నప్పటికీ, వారి జ్ఞానం, గ్రహణ శక్తి మరియు అభ్యసన వేగంలో వైయుక్తిక భేదాలు ఉంటాయి. సాధారణ పిల్లల కంటే భిన్నంగా చాలా వేగంగా లేదా నెమ్మదిగా అభ్యసించే వారిని, అలాగే శారీరక, మానసిక లేదా భావోద్వేగ సవాళ్లను ఎదుర్కొంటూ ప్రత్యేక విద్యావసరాలను కలిగి ఉన్న పిల్లలను ‘ప్రత్యేక అవసరాలు గల పిల్లలు’ (Children with Special Needs) అని పిలుస్తారు.
సాధారణ జనాభాలో సుమారు 10 నుండి 15 శాతం వరకు ప్రత్యేక అవసరాలు గల పిల్లలు ఉంటారు. ప్రొఫెసర్ డన్ (Professor Dunn) అనే శాస్త్రవేత్త ప్రత్యేక అవసరాలు గల పిల్లలను 12 రకాలుగా వర్గీకరించారు:
- ప్రతిభావంతులైన పిల్లలు
- బోధించగలిగే మానసిక బుద్ధిమాంద్యత గలవారు
- తర్ఫీదు ఇవ్వగలిగే బుద్ధిమాంద్యత గలవారు
- సామాజిక విషమయోజనం గలవారు
- భావోద్వేగ లోపం ఉన్నవారు
- భాషణ లోపం గలవారు
- చెవిటివారు
- కొద్దిపాటి వినికిడి లోపం ఉన్నవారు
- అంధులు
- కొద్దిపాటి దృష్టి లోపం గలవారు
- అంగవైకల్యం ఉన్నవారు
- దీర్ఘకాలిక అనారోగ్యం గలవారు
2. అభ్యసన వైకల్యాలు (Learning Disabilities / Learning Difficulties)
పిల్లలలో ముఖ్యంగా చదవడం, రాయడం, అర్థం చేసుకోవడం, భాషను వ్యక్తపరచడం మరియు అంకగణిత ప్రక్రియలు చేయడం వంటి ప్రాథమిక అంశాలలో ఏర్పడే తీవ్రమైన ఇబ్బందులను అభ్యసన వైకల్యం అంటారు.
అ) నిర్వచనం మరియు చరిత్ర:
- 1962 లో శామ్యూల్ కిర్క్ (Samuel Kirk) అనే శాస్త్రవేత్త ‘అభ్యసన వైకల్యము’ (Learning Disability) అనే పదభావనను మొదటిసారిగా ఉపయోగించారు. ఆయన తన “Exceptional Children” అనే గ్రంథంలో ఇటువంటి పిల్లలను Children with Specific Learning Needs అని పేర్కొన్నారు.
- కిర్క్ నిర్వచనం ప్రకారం — బుద్ధిమాంద్యత, ఇంద్రియ వంచన లేదా బోధనా లోపాల వల్ల కాకుండా, కేంద్ర నాడీ వ్యవస్థ పనితీరులోని లోపం వల్ల చదవడం, రాయడం, భాష, భాషణం మరియు గణిత సంబంధిత ప్రక్రియలలో అవ్యవస్థ ఉన్న పిల్లలనే అభ్యసన వైకల్యం గల పిల్లలు అంటారు.
ఆ) అభ్యసన వైకల్యాలకు కారణాలు (Causes for Learning Disabilities):
అభ్యసన వైకల్యాలకు దారితీసే కారణాలను ప్రధానంగా మూడు వర్గాలుగా విభజించవచ్చు:
- అంతర్గత కారణాలు (Internal Factors): కేంద్ర నాడీ వ్యవస్థ నిర్మాణంలో లేదా పనితీరులో అవ్యవస్థ ఏర్పడటాన్ని Minimal Brain Dysfunction అంటారు. ఇది అభ్యసన వైకల్యానికి ప్రధాన అంతర్గత కారణం. అలాగే రక్తంలో చక్కెర స్థాయిలు తీవ్రంగా తగ్గడం (Hypoglycemia) కూడా అభ్యసన సమస్యలకు దారితీస్తుంది.
- జన్యుపరమైన కారణాలు (Genetic Factors): పిల్లలలో కనిపించే అతిక్రియాశీలత (Hyperactivity) మరియు Turner’s Syndrome వంటి జన్యుపరమైన లోపాల వల్ల అభ్యసన వైకల్యాలు ఏర్పడవచ్చు.
- పరిసరాల ప్రభావ కారణాలు (Environmental Factors): తల్లి గర్భధారణ సమయంలో వాడిన మందులు/మత్తు పదార్థాలు, క్లిష్టమైన ప్రసవం, ప్రసవ సమయంలో శిశువుకు ప్రాణవాయువు (ఆక్సిజన్) సరిగా అందకపోవడం, లేదా శైశవ దశలో వికాసానికి తగిన ఉద్దీపనలు లభించకపోవడం వంటి పరిసరాల ప్రతికూలతలు దీనికి కారణమవుతాయి.
ఇ) అభ్యసన వైకల్యాల రకాలు (Types of Learning Disabilities):
పిల్లలు ఎదుర్కొనే ప్రాథమిక సమస్యలను బట్టి అభ్యసన వైకల్యాలను ఈ క్రింది రకాలుగా విభజించారు:
- 1. భాషణంలో వైకల్యాలు (Language / Speech Disabilities):
- డిస్ఫేసియా (Dysphasia): ఇతరులు వ్యక్తపరిచిన పదాలను అర్థం చేసుకోవడంలో మరియు తిరిగి వాటిని వ్యక్తపరచడంలో పాక్షిక అసమర్థతను కలిగి ఉండటం.
- అఫేసియా (Aphasia): మాట్లాడిన పదాలను అర్థం చేసుకోవడంలో మరియు తిరిగి వ్యక్తపరచడంలో పూర్తిగా అశక్తులై ఉండటం.
- 2. పఠనంలో వైకల్యాలు (Reading Disabilities):
- డిస్లెక్సియా (Dyslexia): సరిగ్గా చదవలేకపోవడం, చదివిన అంశాన్ని గ్రహించలేకపోవడం మరియు పదాలను సరైన క్రమంలో గుర్తించలేకపోవడం.
- అలెక్సియా (Alexia): ముద్రణ రూపంలో ఉన్న అక్షరాలను లేదా భాషను చదవడంలో ఏర్పడే లోపం.
- 3. లేఖనంలో వైకల్యాలు (Writing Disabilities):
- డిస్గ్రాఫియా (Dysgraphia): ఇది చేతిరాతకు సంబంధించిన వైకల్యం. కంటి దృష్టి మరియు చేతి వేళ్ల చలన సమన్వయ లోపం ఉండటం వల్ల చూసి రాయడంలో, అక్షరాలను స్పష్టంగా అమర్చడంలో ఇబ్బంది పడతారు.
- 4. గణితంలో వైకల్యాలు (Mathematical Disabilities):
- డిస్కాల్క్యులియా (Dyscalculia): సంఖ్యాపరమైన జ్ఞానాన్ని పొందడంలో, గణిత భావనలను అర్థం చేసుకోవడంలో మరియు అంకెలను చదివి వ్యక్తపరచడంలో ఏర్పడే సమస్య.
ఈ) గుర్తింపు పద్ధతులు (Identification):
శాస్త్రవేత్త కిర్క్ ప్రకారం అభ్యసన వైకల్యం ఉన్న పిల్లలను గుర్తించడానికి మూడు ముఖ్యమైన పద్ధతులు ఉన్నాయి:
- వైద్య పరీక్షలు నిర్వహించడం.
- కుటుంబ, పాఠశాల మరియు పరిసరాల అధ్యయనం చేయడం.
- పిల్లల ప్రవర్తనను మరియు నిష్పాదనను అంచనా వేయడం.
3. తొలిదశలోనే నివారణా చర్యల ప్రాముఖ్యత (Importance of Early Intervention)
అభ్యసన వైకల్యాలను ఎంత త్వరగా (చిన్న వయస్సులోనే) గుర్తిస్తే, నివారణా చర్యలు అంత సమర్థవంతంగా ఫలిస్తాయి:
- వైద్య మరియు మార్గదర్శక సహాయం: ఆరంభ దశలోనే గుర్తించడం వల్ల అవసరమైన వైద్య చికిత్సను, థెరపీలను మరియు తగిన విద్యా మార్గదర్శకత్వాన్ని అందించవచ్చు.
- బడి పట్ల అనుకూల వైఖరి: అభ్యసన వైకల్యం ఉన్న పిల్లలు పాఠశాల పట్ల ప్రతికూలత పెంచుకోకుండా, బడిలోనే కొనసాగేలా ప్రోత్సహించవచ్చు.
- సమాన స్థాయి ప్రగతి: వైకల్యం తీవ్రతను అంచనా వేసి, దానికి తగిన సమర్థవంతమైన బోధనా పద్ధతులను ఉపయోగించడం ద్వారా వైకల్యం ఉన్న పిల్లలను సాధారణ పిల్లల స్థాయికి తీసుకురావచ్చు.
4. వ్యక్తిగత విద్యా కార్యక్రమం (Individualized Education Planning – IEP)
అభ్యసన వైకల్యం గల పిల్లల విద్యావసరాలను తీర్చడానికి వారి లోపం స్థాయి ఆధారంగా మూడు రకాల విద్యా సౌకర్యాలను కల్పించవచ్చు:
- ప్రత్యేక విద్య (Special Education): తీవ్రమైన అభ్యసన వైకల్యం గల పిల్లల కోసం ప్రత్యేక పాఠశాలలను ఏర్పాటు చేసి, ప్రత్యేక బోధనా పద్ధతులు మరియు వైయుక్తిక బోధన ద్వారా విద్యను అందించడం.
- పాక్షిక ఏర్పాటు విద్య (Partial Provision): సాధారణ పాఠశాలలోనే ప్రత్యేక శిక్షణ పొందిన ఉపాధ్యాయుల ద్వారా ప్రత్యేక తరగతులు నిర్వహించడం. ఇక్కడ పాఠాలు వేరుగా బోధిస్తారు, కానీ మిగిలిన పాఠశాల కార్యక్రమాల్లో సాధారణ పిల్లలతో కలిపి ఉంచుతారు.
- విలీన / సమ్మిళిత విద్య (Inclusive Education): తక్కువ స్థాయి అభ్యసన వైకల్యం ఉన్న పిల్లలను సాధారణ పాఠశాలల్లోనే సాధారణ విద్యార్థులతో కలిపి చదివించడం. వీరికి రిసోర్స్ టీచర్ల ద్వారా ప్రత్యేక సహాయాన్ని అందిస్తారు.
5. భేదాత్మక అభ్యసనం (Differentiated Learning)
పిల్లల అభ్యసన సామర్థ్యాలు మరియు వైకల్యాల స్థాయికి అనుగుణంగా ఉపాధ్యాయులు అందుబాటులో ఉన్న వనరులను, బోధనా સામగ్రిని మరియు కృత్యాలను మార్చి బోధించడాన్నే ‘భేదాత్మక అభ్యసనం’ అంటారు.
తరగతి గదిలో అమలు చేసే విధానాలు:
- పఠన సమస్యలు (Dyslexia) ఉన్న పిల్లలకు: బొమ్మల పుస్తకాలు, అక్షరమాల చార్టులు మరియు దృశ్య బోధనా పరికరాలను (Visual Aids) ఉపయోగించి బోధించాలి.
- లేఖన సమస్యలు (Dysgraphia) ఉన్న పిల్లలకు: పేపర్లు/వార్తాపత్రికలను కత్తిరించి అతికించడం (Paper Cuttings), యాక్షన్ కార్డులు వాడటం, కార్డులోని బొమ్మను చూసి చేయడం మరియు వస్తువులను వర్గీకరించి చెప్పించే హస్తకళల કૃత్యాలను చేయించాలి.
6. సమ్మిళిత విద్యా వాతావరణం మరియు మౌలిక వసతులు
భారత రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 45 మరియు 2009 విద్యా హక్కు చట్టం (RTE Act) ప్రకారం 6 నుండి 14 సంవత్సరాల పిల్లలందరికీ ఉచిత నిర్బంధ నాణ్యమైన విద్యను పొందే హక్కు ఉంది. ఈ హక్కు వైకల్యం ఉన్న పిల్లలకు కూడా సమానంగా వర్తిస్తుంది.
- భౌతిక వసతులు: పాఠశాలల్లో పిల్లలు సులువుగా తిరగడానికి రాంపులు (Ramps), వీల్ చైర్ సౌకర్యాలు, ప్రత్యేక కూర్చునే వసతులు కల్పించాలి.
- వైద్య సేవలు: అవసరమైన వారికి ఫిజియోథెరపీ, స్పీచ్ థెరపీ మరియు ప్రత్యేక వైద్య సదుపాయాలు కల్పించాలి.
- నమ్య ప్రణాళిక (Flexible Planning): బోధన అంటే కేవలం మార్కులు లేదా గైడ్ల నుండి బట్టీ పట్టడం కాకూడదు. ఉపాధ్యాయుడు బోధనా సమయంలో కుర్చీకే పరిమితం కాకుండా నేలపైన పిల్లల మధ్యలోకి వెళ్లేలా, తక్కువ ఖర్చు బోధనా సామగ్రిని (Low cost or no cost material) ఉపయోగించేలా బోధనా ప్రణాళికలను మార్చుకోవాలి.
- తరగతి గది నిర్వహణ: ఉపాధ్యాయుడు ఒక రోల్ మోడల్ (Role Model) గా ఉంటూ తరగతి గదిలో స్నేహపూర్వక, భయరహిత మరియు ఆమోదయోగ్యమైన వాతావరణాన్ని సృష్టించాలి. ఇది పిల్లలలో ఆత్మన్యూనతా భావాన్ని తొలగించి ఆత్మవిశ్వాసాన్ని పెంపొందిస్తుంది.
ముగింపు
ప్రత్యేక అవసరాలు గల పిల్లలను విడిగా చూడకుండా సమగ్ర సమాజంలో భాగస్వాములను చేయడం ప్రతి విద్యా వ్యవస్థ యొక్క ప్రాథమిక లక్ష్యం. తొలిదశ గుర్తింపు, వ్యక్తిగత విద్యా ప్రణాళికలు (IEP) మరియు భేదాత్మక బోధనా పద్ధతుల ద్వారా ప్రతి విద్యార్థి తన సామర్థ్యానికి తగినంత ప్రగతిని సాధించగలడు.
Practice Time
Related Pages